Sarga 48

Verse 1

सह ताराङ्गदाभ्यां तु गत्वा स हनुमान्कपिः।सुग्रीवेण यथोद्दिष्टं तं देशमुपचक्रमे।।।।

താരയോടും അങ്കദനോടും കൂടെ പോയ കപി ഹനുമാൻ, സുഗ്രീവൻ നിർദേശിച്ചതുപോലെ ആ പ്രദേശത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 2

स तु दूरमुपागम्य सर्वैस्तै: कपिसत्तमैः।विचिनोति स्म विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च।।।।पर्वताग्रान्नदीदुर्गान्सरांसि विपुलान्द्रुमान्।वृक्षषण्डांश्च विविधान्पर्वतान्घनपादपान्।।।।

അവൻ ആ സർവ്വശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാരോടൊപ്പം ദൂരെയ്ക്ക് മുന്നോട്ട് ചെന്നു വിന്ധ്യപ്രദേശത്തിലെ ഗുഹകളും ദുർഗമമായ ഘനവനപ്രദേശങ്ങളും അന്വേഷിച്ചു. അവർ പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ, നദികളാൽ കാവലായ ദുർഗസ്ഥലങ്ങൾ, സരോവരങ്ങൾ, മഹാവൃക്ഷങ്ങൾ, വിവിധ വൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങൾ, ഘനസസ്യാവൃതമായ പർവ്വതങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം തിരഞ്ഞു നടന്നു.

Verse 3

स तु दूरमुपागम्य सर्वैस्तै: कपिसत्तमैः।विचिनोति स्म विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च।।4.48.2।।पर्वताग्रान्नदीदुर्गान्सरांसि विपुलान्द्रुमान्।वृक्षषण्डांश्च विविधान्पर्वतान्घनपादपान्।।4.48.3।।

അവർ പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ, നദികളാൽ കാവലായ ദുർഗങ്ങൾ, സരോവരങ്ങൾ, വിശാലവൃക്ഷങ്ങൾ, പലവിധ വൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങൾ, ഘനവനമൂടിയ പർവ്വതങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ തിരഞ്ഞു നടന്നു.

Verse 4

अन्वेषमाणास्ते सर्वे वानरास्सर्वतो दिशम्।न सीतां ददृशुर्वीरा मैथिलीं जनकात्मजाम्।।।।

എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമായി തിരഞ്ഞ ആ വീരവാനരന്മാർ സീതയെ—മൈഥിലിയെ, ജനകാത്മജയെ—എവിടെയും കണ്ടില്ല.

Verse 5

ते भक्षयन्तो मूलानि फलानि विविधानि च।अन्वेषमाणा दुर्धर्षान्यवसं स्तत्र तत्र ह।।।।

വേരുകളും പലവിധ ഫലങ്ങളും ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ദുർധർഷ വാനരന്മാർ തിരച്ചിൽ തുടരുകയും വഴിയിൽ ഇവിടെ അവിടെ താവളം വെക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 6

स तु देशो दुरन्वेषो गुहागहनवान्महान्।निर्जलं निर्जनं शून्यं गहनं रोमहर्षणम्।।।।

ആ പ്രദേശം മഹത്തും തിരയാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരവുമായിരുന്നു—ആഴമുള്ള ഗുഹകളും കാട്ടുകാടുകളും നിറഞ്ഞത്; ജലമില്ലാത്തത്, ജനശൂന്യം, ശൂന്യം, അതിഗഹനം, രോമാഞ്ചം വരുത്തുന്ന ഭയാനകം.

Verse 7

त्यक्त्वा तु तं तदा देशं सर्वे वै हरियूथपाः।तादृशान्यप्यरण्यानि विचित्य भृशपीडिताः।।।।देशमन्यं दुराधर्षं विविशु श्चाकुतो भयाः।

അപ്പോൾ ആ ദേശം വിട്ട്, എല്ലാ വാനരയൂഥപന്മാരും—അത്തരം മറ്റു വനങ്ങളും തിരഞ്ഞു, അത്യന്തം ക്ഷീണിതരായി—ഭയമില്ലാതെ ആക്രമിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ മറ്റൊരു പ്രദേശത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

Verse 8

यत्र वन्ध्यफला वृक्षा विपुष्पाः पर्णवर्जिताः।।।।निस्तोयास्सरितो यत्र मूलं यत्र सुदुर्लभम्।

അവിടെ വൃക്ഷങ്ങൾ ഫലരഹിതവും പുഷ്പരഹിതവും ഇലരഹിതവും ആയിരുന്നു; അവിടെ നദികൾ ജലശൂന്യമായിരുന്നു; അവിടെ വേരുകൾ പോലും അത്യന്തം ദുർലഭമായിരുന്നു.

Verse 9

न सन्ति महिषा यत्र न मृगा न च हस्तिनः।।।।शार्दूलाः पक्षिणो वापि ये चान्ये वनगोचराः।

ആ സ്ഥലത്ത് മഹിഷങ്ങളും ഇല്ല, മൃഗങ്ങളും ഇല്ല, ഹസ്തികളും ഇല്ല; ശാർദൂലങ്ങളും ഇല്ല, പക്ഷികളും ഇല്ല; വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മറ്റു ജീവികളും ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.

Verse 10

न यत्रवृक्षा नौषध्यो न वल्ल्यो नापि वीरुधः।।।।स्निग्धपत्रास्स्थले यत्र पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः।प्रेक्षणीयास्सुगन्धाश्च भ्रमरैश्चापिवर्जिताः।।।।

ആ സ്ഥലത്ത് വൃക്ഷങ്ങളുമില്ല, ഔഷധസസ്യങ്ങളുമില്ല; വള്ളികളും വീരുധങ്ങളും പോലും ഒട്ടുമില്ലായിരുന്നു.

Verse 11

न यत्रवृक्षा नौषध्यो न वल्ल्यो नापि वीरुधः।।4.48.10।।स्निग्धपत्रास्स्थले यत्र पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः।प्रेक्षणीयास्सुगन्धाश्च भ्रमरैश्चापिवर्जिताः।।4.48.11।।

അവിടെ വരണ്ട നിലത്ത് മിനുസമുള്ള ഇലകളുള്ള പദ്മിനികളിൽ പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ താമരകൾ പൂത്തിരുന്നു; ദർശനീയവും സുഗന്ധപൂർണ്ണവും ആയിട്ടും അത്ഭുതകരമായി ഭ്രമരരഹിതമായിരുന്നു.

Verse 12

कण्डुर्नाम महाभागस्सत्यवादी तपोधनः।महर्षिः परमामर्षी नियमैर्दुष्प्रधर्षणः।।।।

അവിടെ കണ്ഡു എന്ന മഹാഭാഗ മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു—സത്യവാദിയും തപോധനനും; അത്യന്തം അമർഷസ്വഭാവനായ മഹർഷി, കഠിനനിയമങ്ങളാൽ ദുഷ്പ്രധർഷണനായിരുന്നു.

Verse 13

तस्य तस्मिन्वने पुत्रो बालष्षोडशवार्षिकः।प्रणष्टो जीवितान्ताय क्रुद्धस्तत्र महामुनिः।।।।

അതു തന്നെയുള്ള വനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിനാറുവയസ്സുള്ള ബാലപുത്രൻ അപ്രത്യക്ഷനായി ഒടുവിൽ ജീവാന്തം പ്രാപിച്ചു; അതിനാൽ അവിടെ മഹാമുനി ക്രോധിതനായി.

Verse 14

तेन धर्मात्मना शप्तं कृत्स्नं तत्रमहद्वनम्।अशरण्यं दुराधर्षं मृगपक्षिविवर्जितम्।।।।

ആ ധർമാത്മാവായ ഋഷിയുടെ ശാപത്താൽ അവിടെയുള്ള സമസ്ത മഹാവനം ആശ്രയരഹിതവും ഭീതിജനകവും ആയി; മൃഗപക്ഷികളെയും വിട്ടൊഴിഞ്ഞ ശൂന്യവനമായി.

Verse 15

तस्य ते काननान्ताश्च गिरीणां कन्दराणि च।प्रभवनि नदीनां च विचिन्वन्ति समाहिताः।।।।

അവർ ഏകാഗ്രചിത്തരായി അതിലെ വനപ്രദേശങ്ങളും പർവ്വതഗുഹകളും നദികളുടെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനങ്ങളും അന്വേഷിച്ചു നടന്നു.

Verse 16

तत्र चापि महात्मानो नापश्यञ्जनकात्मजाम्।हर्तारं रावणं वापि सुग्रीवप्रियकारिणः।।।।

അവിടെയും സუგ്രീവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ച മഹാത്മാക്കൾ ജനകനന്ദിനിയെ കണ്ടില്ല; അവളെ അപഹരിച്ച രാവണനെയും കണ്ടെത്തിയില്ല.

Verse 17

ते प्रविश्याऽशु तं भीमं लतागुल्मसमावृतम्।दद्दृशुः क्रूरकर्माणमसुरं सुरनिर्भयम्।।।।

വള്ളികളും കുറ്റിച്ചെടികളും മൂടിയ ആ ഭയങ്കരസ്ഥാനത്തിലേക്ക് അവർ ഉടൻ കടന്നു; അവിടെ ക്രൂരകർമ്മനായ, ദേവന്മാരെയും ഭയപ്പെടാത്ത ഒരു അസുരനെ അവർ കണ്ടു.

Verse 18

तं दृष्ट्वा वानरा घोरं स्थितं शैलमिवापरम्।गाढं परिहितास्सर्वे दृष्ट्वा तान्पर्वतोपममान्।।।।

ആ ഭയങ്കരനെ മറ്റൊരു പർവ്വതംപോലെ അചലമായി നിൽക്കുന്നതു കണ്ട വാനരന്മാർ എല്ലാവരും ദൃഢമായി സജ്ജരായി; അവനും അവരുടെ ബലംകൊണ്ട് പർവ്വതസമാനരായ അവരെ കണ്ടു നേരിട്ട് നിലകൊണ്ടു.

Verse 19

सोऽपि तान्वानरान्सर्वान् नष्टा स्स्थेत्यब्रवीद्बली।अभ्यधावत सङ्कृद्धो मुष्टिमुद्यम्य संहितम्।।।।

അപ്പോൾ ആ ബലവാനും എല്ലാ വാനരന്മാരോടും “നിങ്ങൾ നശിച്ചിരിക്കുന്നു!” എന്നു പറഞ്ഞു; ക്രോധത്തോടെ മുറുകെ പിടിച്ച മുഷ്ടി ഉയർത്തി അവരുടെ നേരെ പാഞ്ഞുവന്നു.

Verse 20

तमापतन्तं सहसा वालिपुत्रोऽङ्गदस्तदा।रावणोऽयमिति ज्ञात्वा तलेनाभिजघान ह।।।।

അപ്പോൾ വാലിയുടെ പുത്രനായ അങ്ങദൻ പാഞ്ഞെത്തുന്ന ശത്രുവിനെ പെട്ടെന്നു നേരിട്ടു; “ഇവൻ രാവണൻ” എന്നു കരുതി, കൈത്തളിരാൽ (കരതലത്തിൽ) അവനെ അടിച്ചു.

Verse 21

स वालिपुत्राभिहतो वक्त्राच्छोणितमुद्वमन्।असुरोऽभ्यपतद्भूमौ पर्यस्त इव पर्वतः।।।।

വാലിപുത്രന്റെ പ്രഹാരമേറ്റ ആ അസുരൻ വായിൽ നിന്ന് രക്തം തുപ്പിക്കൊണ്ട്, മറിഞ്ഞുവീണ പർവ്വതംപോലെ ഭൂമിയിലേക്കു പതിച്ചു വീണു.

Verse 22

तेऽपि तस्मिन्निरुच्छवासे वानरा जितकाशिनः।व्यचिन्वन्प्रायशस्तत्र सर्वं तद्गिरिगह्वरम्।।।।

അവൻ ശ്വാസമറ്റു കിടന്നപ്പോൾ, ശത്രുവിനെ ജയിച്ച വാനരന്മാർ ആ പർവ്വതഗുഹയുടെ പ്രായം മുഴുവൻ ഭാഗങ്ങളിലും തിരച്ചിൽ നടത്തി.

Verse 23

विचितं तु ततः कृत्वा सर्वे ते काननं पुनः।अन्यदेवापरं घोरं विविशुर्गिरिगह्वरम्।।।।

ആ സ്ഥലം തിരഞ്ഞു തീർത്ത ശേഷം, അവർ എല്ലാവരും വീണ്ടും കാട്ടിലൂടെ നീങ്ങി, മറ്റൊരു ഭയങ്കരമായ പർവ്വതഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 24

ते विचित्य पुनः खिन्ना विनिष्पत्य समागताः।एकान्ते वृक्षमूले तु निषेदुर्दीनमानसाः।।।।

വീണ്ടും തിരഞ്ഞിട്ടും ക്ഷീണിതരും നിരാശിതരുമായ അവർ പുറത്തുവന്ന് ഒന്നിച്ചു കൂടി; ഏകാന്തത്തിൽ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ അടിവേരിനരികെ, ഹൃദയം ദുഃഖിതമായി ഇരുന്നിരുന്നു.