Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

पश्चिमदिशि अन्वेषणादेशः

Instructions for the Western Search Party

तत्र प्राग्ज्योतिषं नाम जातरूपमयं पुरम्।यस्मिन्वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः।।4.42.31।।

tatra prāgjyotiṣaṃ nāma jātarūpamayaṃ puram |

yasmin vasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ || 4.42.31 ||

അവിടെ ‘പ്രാഗ്ജ്യോതിഷ’ എന്ന പേരിലുള്ള ജാതരൂപമയമായ (സ്വർണ്ണനിർമ്മിതമായ) ഒരു നഗരം ഉണ്ട്; അതിൽ നരകൻ എന്ന ദുഷ്ടാത്മാവായ ദാനവൻ വസിക്കുന്നു.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
प्राग्ज्योतिषम्Prāgjyotiṣa
प्राग्ज्योतिषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राग्ज्योतिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; (proper name of a city)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; ‘called’
जातरूपमयम्made of gold
जातरूपमयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजातरूप-मय (प्रातिपदिक; जातरूप + मय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies पुरम्); तत्पुरुषः (made of gold)
पुरम्city
पुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम
वसतिdwells
वसति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
दुष्टात्माevil-minded
दुष्टात्मा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट-आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies नरकः); कर्मधारयः (evil-souled)
नरकःNaraka
नरकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; (proper name)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; ‘named’
दानवःa demon
दानवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to नरकः

'On the (Varaha) mountain is the city called Pragjyotisha, which is full of gold.There lives the evil-minded demon Naraka.

S
Sugrīva

FAQs

Dharma includes discernment and caution: recognizing seats of adharma (like the abode of Naraka) helps protect a righteous mission from distraction or harm.

Sugrīva continues giving notable landmarks and warnings along the western route, mentioning a famed golden city associated with a demonic presence.

Vigilance (apramāda): awareness of dangerous regions and hostile beings while pursuing a truthful objective.