Sarga 34

Verse 1

तमप्रतिहतं क्रुद्धं प्रविष्टं पुरुषर्षभम्।सुग्रीवो लक्ष्मणं दृष्ट्वा बभूव व्यथितेन्द्रियः।।।।

അപ്രതിഹതനായി, ക്രുദ്ധനായി, പുരുഷർഷഭനായി ലക്ഷ്മണൻ അകത്തു പ്രവേശിക്കുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ സുഗ്രീവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിറച്ചു; അവൻ അന്തർമനസ്സിൽ കലങ്ങിപ്പോയി.

Verse 2

क्रुद्धं निश्श्वसमानं तं प्रदीप्तमिव तेजसा।भ्रातुर्व्यसनसन्तप्तं दृष्ट्वा दशरथात्मजम्।।।।उत्पपात हरिश्रेष्ठो हित्वा सौवर्णमासनम्।महान्महेन्द्रस्य यथा स्वलङ्कृत इव ध्वजः।।।।

ദശരഥപുത്രനായ ലക്ഷ്മണനെ—ക്രോധത്തോടെ, കഠിനമായി ശ്വസിച്ച്, തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ, സഹോദരന്റെ ദുരിതത്തിൽ ദഹിച്ചവനായി—കണ്ടപ്പോൾ, വാനരശ്രേഷ്ഠൻ സുഗ്രീവൻ സ്വർണ്ണാസനം വിട്ട് പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു ചാടി; മഹേന്ദ്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) മഹത്തായ അലങ്കൃത ധ്വജം ഉയരുന്നതുപോലെ.

Verse 3

क्रुद्धं निश्श्वसमानं तं प्रदीप्तमिव तेजसा।भ्रातुर्व्यसनसन्तप्तं दृष्ट्वा दशरथात्मजम्।।4.34.2।।उत्पपात हरिश्रेष्ठो हित्वा सौवर्णमासनम्।महान्महेन्द्रस्य यथा स्वलङ्कृत इव ध्वजः।।4.34.3।।

ദശരഥപുത്രനായ ലക്ഷ്മണനെ—ക്രോധത്തോടെ, കഠിനമായി ശ്വസിച്ച്, തേജസ്സാൽ പ്രദീപ്തനായി, സഹോദരന്റെ ദുരിതശോകത്തിൽ ദഹിച്ചവനായി—കണ്ടപ്പോൾ, വാനരശ്രേഷ്ഠൻ സുഗ്രീവൻ സ്വർണ്ണാസനത്തിൽ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് ചാടി എഴുന്നേറ്റു; ഇന്ദ്രന്റെ മഹത്തായ അലങ്കൃത ധ്വജം ഉയർത്തപ്പെടുന്നതുപോലെ.

Verse 4

उत्पतन्तमनूत्पेतू रुमाप्रभृतयः स्त्रियः।सुग्रीवं गगने पूर्णचन्द्रं तारागणा इव।।।।

സുഗ്രീവൻ ചാടി എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ, റൂമയും മറ്റു സ്ത്രീകളും പിന്നാലെ എഴുന്നേറ്റു; ആകാശത്തിലെ പൂർണ്ണചന്ദ്രനെ ചുറ്റി നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ ഉയരുന്നതുപോലെ.

Verse 5

संरक्तनयनः श्रीमान्विचचाल कृताञ्जलिः।बभूवावस्थितस्तत्र कल्पवृक्षो महानिव।।।।

കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ശ്രീമാൻ സുഗ്രീവൻ വിറച്ചു; പിന്നെ കൃതാഞ്ജലിയായി അവിടെ തന്നെ നിശ്ചലമായി നിന്നു—സ്ഥാനത്തു തന്നെ കുലുങ്ങിയ മഹാ കല്പവൃക്ഷംപോലെ.

Verse 6

रुमाद्वितीयं सुग्रीवं नारीमध्यगतं स्थितम्।अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धस्सतारं शशिनं यथा।।।।

രൂമയെ കൂടെക്കൊണ്ടു സ്ത്രീകളുടെ നടുവിൽ നിന്നിരുന്ന സുഗ്രീവനെ—നക്ഷത്രങ്ങൾ ചുറ്റിയ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ—കണ്ട് ക്രുദ്ധനായ ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു.

Verse 7

सत्त्वाभिजनसम्पन्नस्सानुक्रोशो जितेन्द्रियः।कृतज्ञस्सत्यवादी च राजा लोके महीयते।।।।

സദ്ഗുണവും ഉന്നത വംശവും ഉള്ള, കരുണയുള്ള, ഇന്ദ്രിയജിതൻ, കൃതജ്ഞൻ, സത്യവാദി ആയ രാജാവ് ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുകയും മഹിമയോടെ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 8

यस्तु राजा स्थितोऽधर्मे मित्राणामुपकारिणाम्।मिथ्या प्रतिज्ञां कुरुते को नृशंसतरस्ततः।।।।

അധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ഉപകാരം ചെയ്ത സുഹൃത്തുകൾക്കു കള്ളപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്ന രാജാവിനേക്കാൾ ക്രൂരൻ മറ്റാരുണ്ടാകും?

Verse 9

शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं तु गवानृते।आत्मानं स्वजनं हन्ति पुरुषः पुरुषानृते।।।।

കുതിരയെക്കുറിച്ച് അസത്യം പറഞ്ഞാൽ നൂറിനെ കൊന്ന പാപം; പശുവിനെക്കുറിച്ച് അസത്യം പറഞ്ഞാൽ ആയിരത്തെ കൊന്ന പാപം; എന്നാൽ മനുഷ്യനെക്കുറിച്ച് അസത്യം പറഞ്ഞാൽ, പുരുഷൻ തനെയും തന്റെ സ്വജനങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 10

पूर्वं कृतार्थो मित्राणां न तत्प्रतिकरोति यः।कृतघ्नस्सर्वभूतानां स वध्यः प्लवगेश्वर।।।।

“ഹേ പ്ലവഗേശ്വരാ! ആദ്യം സുഹൃത്തുകളുടെ സഹായത്തോടെ സ്വന്തം കാര്യം സാധിച്ചിട്ടും, പിന്നെ അവർക്കു പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാത്തവൻ—സകല ജീവികളോടും കൃതഘ്നനാകുന്നു; അവൻ വധാർഹനാണ്.”

Verse 11

गीतोऽयं ब्रह्मणा श्लोक स्सर्वलोकनमस्कृतः।दृष्ट्वा कृतघ्नं क्रुद्धेन तन्निबोध प्लवङ्गम।।।।

ഹേ പ്ലവംഗനാഥാ, ശ്രവിക്കൂ: സർവ്വലോകവും നമസ്കരിക്കുന്ന ഈ ശ്ലോകം, കൃതഘ്നനെ കണ്ടു ക്രോധിച്ച ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ പാടിയതാണ്.

Verse 12

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा।निष्कृतिर्विहिता सद्भि: कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः।।।।

ബ്രാഹ്മണഹന്താവിനും, സുരാപാനിക്കും, കള്ളനും, വ്രതഭംഗം ചെയ്യുന്നവനും സജ്ജനർ പ്രായശ്ചിത്തം വിധിക്കുന്നു; എന്നാൽ കൃതഘ്നനു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല.

Verse 13

अनार्यस्त्वं कृतघ्नश्च मिथ्यावादी च वानर।पूर्वं कृतार्थो रामस्य न तत्प्रतिकरोषि यत्।।।।

ഹേ വാനരാ! രാമന്റെ ഉപകാരത്താൽ നീ നിന്റെ കാര്യം സാധിച്ചിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും അവനോട് പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യുന്നില്ല. നീ അനാര്യനും കൃതഘ്നനും മിഥ്യാവാദിയും ആകുന്നു.

Verse 14

ननु नाम कृतार्थेन त्वया रामस्य वानर।सीताया मार्गणे यत्नः कर्तव्यः कृतमिच्छता।।।।

ഹേ വാനരാ! രാമന്റെ സഹായത്താൽ നീ കൃതാർത്ഥനായിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ധർമ്മം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇപ്പോൾ സീതയെ തേടുന്നതിൽ പരിശ്രമിക്കേണ്ടതുതന്നെ.

Verse 15

स त्वं ग्राम्येषु भोगेषु सक्तो मिथ्याप्रतिश्रवः।न त्वां रामो विजानीते सर्पं मण्डूकराविणम्।।।।

എന്നാൽ നീ ഗ്രാമ്യഭോഗങ്ങളിൽ ആസക്തനായി, മിഥ്യാ പ്രതിജ്ഞകളാൽ ബന്ധിതനാണ്. രാമൻ നിന്നെ യഥാർത്ഥമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല—നീ തവളപോലെ കരഞ്ഞ് ശ്രദ്ധ പിടിക്കുന്ന സർപ്പമാണ്.

Verse 16

महाभागेन रामेण पापः करुणवेदिना।हरीणां प्रापितो राज्यं त्वं दुरात्मा महात्मना।।।।

മഹാത്മാവും കരുണാവേദിയുമായ മഹാഭാഗൻ രാമൻ—നീ പാപിയും ദുഷ്ടചിത്തനും ആയിട്ടും—വാനരന്മാരുടെ രാജ്യം നിനക്കു ലഭ്യമാക്കി.

Verse 17

कृतं चेन्नाभिजानीषे रामस्याक्लिष्टकर्मणः।सद्यस्त्वं निशितैर्भावार्हतो द्रक्ष्यसि वालिनम्।।।।

തടസ്സമില്ലാത്ത കർമ്മങ്ങളുള്ള രാമൻ നിനക്കായി ചെയ്ത ഉപകാരം നീ അംഗീകരിക്കാതിരുന്നാൽ, ഉടൻ തന്നെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ വേധിക്കപ്പെട്ട് പരലോകത്തിൽ വാലിയെ നീ കാണും.

Verse 18

न च सङ्कुचितः पन्था येन वाली हतो गतः।समये तिष्ठ सुग्रीव मा वालिपथमन्वगाः।।।।

വാലി വധിക്കപ്പെട്ട് പോയ വഴി ചുരുങ്ങിയതുമല്ല, തടസ്സപ്പെട്ടതുമല്ല. ഹേ സുഗ്രീവ, കരാറിന്റെ സമയത്ത് ഉറച്ചു നിൽക്കുക; വാലിയുടെ പാത പിന്തുടരരുത്.

Verse 19

न नूनमिक्ष्वाकुवरस्य कार्मुकच्युतान् शरान्पश्यसि वज्र सन्निभान्।तत स्सुखं नाम निषेवसे सुखी।न रामकार्यं मनसाऽप्यवेक्षसे।।।।

നിശ്ചയം, ഇക്ഷ്വാകുവംശശ്രേഷ്ഠന്റെ വില്ലിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട വജ്രസദൃശമായ അമ്പുകളെ നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ കണ്ടിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് ഭയമില്ലാതെ സുഖത്തിൽ മഗ്നനായി ഇരിക്കുന്നു; രാമകാര്യത്തെ മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും നീ നോക്കുന്നില്ല.