Previous Verse
Next Verse

Shloka 105

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

श्यामा पद्मपलाशाक्षी प्रिया विरहिता मया।कथं धारयति प्राणान्विवशा जनकात्मजा।।।।

śyāmā padmapalāśākṣī priyā virahitā mayā | kathaṃ dhārayati prāṇān vivaśā janakātmajā ||

ശ്യാമളയും താമരയിലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളതുമായ അതിപ്രിയയായ ജനകാത്മജ സീത, എന്നിൽ നിന്നു വിരഹിതയായി വിവശയായി എങ്ങനെ പ്രാണനെ ധരിക്കും?

śyāmāthe dark-complexioned lady
śyāmā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśyāmā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
padmapalāśākṣīlotus-petal-eyed
padmapalāśākṣī:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootpadma (प्रातिपदिक) + palāśa (प्रातिपदिक) + akṣi (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); bahuvrīhi: 'she whose eyes are like lotus-petals'
priyābeloved (wife)
priyā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpriyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
virahitāseparated
virahitā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootvirahita (कृदन्त; vi-√rah (धातु) + क्त)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); agrees with subject (Sītā)
mayāby me / from me
mayā:
Karana (करण/Instrument/Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
kathamhow
katham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
FormInterrogative adverb (प्रश्नवाचक अव्यय)
dhārayatiholds, sustains
dhārayati:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√dhṛ (धातु)
FormLakāra: Laṭ (लट्/Present), Prathama-puruṣa (3rd person/प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Parasmaipada
prāṇānlife-breaths, life
prāṇān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
vivaśāhelpless, distraught
vivaśā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootvivaśā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); agrees with subject
janakātmajāJanaka’s daughter
janakātmajā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootjanaka (प्रातिपदिक) + ātmajā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: 'daughter of Janaka'

'How can Janaka's daughter with eyes like lotus petals, so young and loving, sustain her life? Away from me, she must be feeling quite dejected.

S
Sita (Janakatmaja/Vaidehi)
J
Janaka

FAQs

The verse highlights marital fidelity and responsibility: Rama’s dharma is not mere kingship but steadfast duty toward Sita; his grief underscores the ethical seriousness of separation and protection owed to one’s spouse.

After Sita’s abduction, Rama laments to Lakshmana, imagining Sita’s suffering and questioning how she can endure without him.

Rama’s compassion and unwavering devotion (anurāga) to Sita, expressed as concern for her very survival.