Sarga 7

Verse 1

.तस्यामात्या गुणैरासन्निक्ष्वाकोस्तु महात्मन: ।मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रता: ।।।।

ആ മഹാത്മാവായ ഇക്ഷ്വാകുവംശജനായ രാജാവിന്റെ അമാത്യർ ഗുണസമ്പന്നരായിരുന്നു; മന്ത്രോപദേശത്തിൽ നിപുണരും, ചേഷ്ടാ-സൂചനകളാൽ അന്തർഭാവം ഗ്രഹിക്കുന്നവരും, നിത്യം സ്വാമിക്ക് പ്രിയവും ഹിതവും ആകുന്നതിൽ നിരതരുമായിരുന്നു.

Verse 2

अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विन: ।शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यश: ।।।।

ആ പരാക്രമശാലിയും യശസ്വിയുമായ രാജാവിന് (ദശരഥന്) എട്ട് അമാത്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—ശുദ്ധാചാരമുള്ളവർ, ഭക്തിപൂർവ്വം അനുരക്തർ—രാജകാര്യങ്ങളിൽ നിത്യവും നിരന്തരം ഏർപ്പെട്ടിരുന്നവർ.

Verse 3

धृष्टिर्जयन्तो विजयस्सिद्धार्थो ह्यर्थसाधक: ।अशोको मन्त्रपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽभवत् ।।।।

ധൃഷ്ടി, ജയന്ത, വിജയ, സിദ്ധാർത്ഥ, അർഥസാധക, അശോക, മന്ത്രപാല—എന്നിവരും, എട്ടാമനായി സുമന്ത്രനും ആയിരുന്നു.

Verse 4

ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्याऽऽस्तामृषिसत्तमौ ।वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे ।।।।

അവന് പ്രിയങ്കരരായ രണ്ട് ഋഷിശ്രേഷ്ഠർ രാജപുരോഹിതന്മാരായി ഉണ്ടായിരുന്നു—വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും; കൂടാതെ മറ്റു മന്ത്രിമാരും ഉപദേശകരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 5

विद्याविनीता ह्रीमन्त: कुशला नियतेन्द्रिया: ।श्रीमन्तश्च महात्मानश्शास्त्रज्ञा दृढविक्रमा: ।।।।कीर्तिमन्त: प्रणिहिता: यथावचनकारिण: ।तेज: क्षमायश:प्राप्ता स्मितपूर्वाभिभाषिण: ।।।।

അവർ വിദ്യാഭ്യസിച്ച് വിനീതരായവർ, അന്യായം ചെയ്യാൻ ലജ്ജിക്കുന്നവർ, നിപുണരും ഇന്ദ്രിയനിയമമുള്ളവരും ആയിരുന്നു; സമ്പന്നരും മഹാത്മാക്കളും, ശാസ്ത്രജ്ഞരും ദൃഢവിക്രമികളും. കീർത്തിമാന്മാരായി ജാഗ്രതയോടെ വാക്കിനൊത്ത പ്രവൃത്തിയുള്ളവർ; തേജസ്സും ക്ഷമയും യശസ്സും നേടിയവർ, പുഞ്ചിരിയോടെ സൗമ്യമായി സംസാരിക്കുന്നവർ.

Verse 6

विद्याविनीता ह्रीमन्त: कुशला नियतेन्द्रिया: ।श्रीमन्तश्च महात्मानश्शास्त्रज्ञा दृढविक्रमा: ।।1.7.5।। कीर्तिमन्त: प्रणिहिता: यथावचनकारिण: ।तेज: क्षमायश:प्राप्ता स्मितपूर्वाभिभाषिण: ।।1.7.6।।

അവർ വിദ്യാഭ്യസിച്ച് വിനീതരായവർ, അന്യായം ചെയ്യാൻ ലജ്ജിക്കുന്നവർ, നിപുണരും ഇന്ദ്രിയനിയമമുള്ളവരും ആയിരുന്നു; സമ്പന്നരും മഹാത്മാക്കളും, ശാസ്ത്രജ്ഞരും ദൃഢവിക്രമികളും. കീർത്തിമാന്മാരായി ജാഗ്രതയോടെ വാക്കിനൊത്ത പ്രവൃത്തിയുള്ളവർ; തേജസ്സും ക്ഷമയും യശസ്സും നേടിയവർ, പുഞ്ചിരിയോടെ സൗമ്യമായി സംസാരിക്കുന്നവർ.

Verse 7

क्रोधात्कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वच: ।तेषामविदितं किञ्चित्स्वेषु नास्ति परेषु वा ।क्रियमाणं कृतं वापि चारेणापि चिकीर्षितम् ।।।।

കോപം കൊണ്ടോ, കാമം കൊണ്ടോ, ലാഭഹേതുവിനാലോ അവർ അസത്യവാക്ക് പറയുകയില്ല. സ്വന്തം പക്ഷത്തിലോ വിരോധിപക്ഷത്തിലോ ഒന്നും അവർക്കു അജ്ഞാതമായിരുന്നില്ല—നടക്കുന്നതും നടന്നതും ചെയ്യുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ചതും, ചാരന്മാരിലൂടെയും അവർ അറിഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 8

कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिता: ।प्राप्तकालं तु ते दण्डं धारयेयुस्सुतेष्वपि ।।।।

അവർ ഇടപാടുകളിൽ നിപുണരും സൗഹൃദത്തിൽ പരീക്ഷിതരുമായിരുന്നു; കാലം യോജിച്ചപ്പോൾ അവർ ദണ്ഡം പ്രയോഗിച്ചു—സ്വന്തം പുത്രന്മാരുടെ കാര്യത്തിലും പോലും.

Verse 9

कोशसङ्ग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे ।अहितं चापि पुरुषं न विहिंस्युरदूषकम् ।।।।

അവർ കോശസംഗ്രഹത്തിലും സൈന്യപരിപാലനത്തിലും നിപുണരായിരുന്നു; എങ്കിലും ദ്വേഷഭാവമുള്ളവനെയെങ്കിലും, അവൻ കുറ്റമറ്റവനായാൽ, അവർ ഹാനിപ്പെടുത്തുകയില്ല.

Verse 10

वीराश्च नियतोत्साहा राजशास्त्रमनुष्ठिता: ।शुचीनां रक्षितारश्च नित्यं विषयवासिनाम् ।।।।

അവർ വീരരും സ്ഥിരോത്സാഹികളുമായിരുന്നു; രാജശാസ്ത്രത്തിന്റെ നിബന്ധനകൾ വിശ്വസ്തമായി അനുഷ്ഠിച്ചു; രാജ്യത്തുടനീളം വസിക്കുന്ന ശുചിജനങ്ങളെ നിത്യം സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 11

ब्रह्म क्षत्रमहिंसन्तस्ते कोशं समपूरयन् ।सुतीक्ष्णदण्डास्संप्रेक्ष्य पुरुषस्य बलाबलम् ।।।।

ബ്രാഹ്മണരെയും ക്ഷത്രിയരെയും ഹിംസിക്കാതെ അവർ രാജകോശം സമ്പുഷ്ടമാക്കി; പിന്നെ പുരുഷന്റെ ബലാബലം സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ച് കർശനവും ഫലപ്രദവുമായ ദണ്ഡം നടപ്പാക്കി.

Verse 12

शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां सम्प्रजानताम् ।नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नर: क्वचित् ।।।।

ശുചിചര്യയുള്ളതും ഏകബുദ്ധിയുള്ളതുമായ, എല്ലാ പ്രജകളെയും യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്ന ഭരണാധികാരികൾ ഉണ്ടായതിനാൽ, നഗരത്തിലോ രാജ്യത്തിലോ എവിടെയും മിഥ്യാവാദിയായ ഒരാളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

Verse 13

कश्चिन्न दुष्टस्तत्रासीत्परदाररतो नर: ।प्रशान्तं सर्वमेवासीद्राष्ट्रं पुरवरं च तत् ।।।।

ആ രാജ്യത്തിൽ ഒരുവനും ദുഷ്ടനായി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; പരസ്ത്രീയിൽ ആസക്തനായ ഒരാളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; സമസ്ത രാജ്യംയും ആ ശ്രേഷ്ഠ നഗരവും ശാന്തവും സുസ്ഥിതവുമായിരുന്നു.

Verse 14

सुवाससस्सुवेषाश्च ते च सर्वे सुशीलिन: ।हितार्थं च नरेन्द्रस्य जाग्रतो नयचक्षुषा ।।।।

അവർ എല്ലാവരും മനോഹരവസ്ത്രധാരികളും അലങ്കൃതരുമായിരുന്നു; സ്വഭാവത്തിൽ അത്യന്തം സുസ്വഭാവികളായി, നയത്തെ കണ്ണാക്കി രാജാവിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ജാഗരൂകരായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 15

गुरोर्गुणगृहीताश्च प्रख्याताश्च पराक्रमे ।विदेशेष्वपि विज्ञातास्सर्वतो बुद्धिनिश्चयात् ।।।।

ഗുരുജനങ്ങളിൽ നിന്നു ഗുണങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട അവർ പരാക്രമത്തിൽ പ്രസിദ്ധരായിരുന്നു; എല്ലാകാര്യങ്ങളിലും ഉറച്ച ബുദ്ധിനിശ്ചയത്താൽ നയിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ വിദേശങ്ങളിലും അവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 16

सन्धिविग्रहतत्त्वज्ञा: प्रकृत्या सम्पदान्विता: ।।।।मन्त्रसंवरणे शक्ताश्श्लक्ष्णास्सूक्ष्मासु बुद्धिषु ।नीतिशास्त्रविशेषज्ञास्सततं प्रियवादिन: ।।।।

സന്ധിയും വിഗ്രഹവും എന്നതിന്റെ തത്ത്വം അറിഞ്ഞവർ, സ്വഭാവത്തിൽ സമ്പത്തുസമ്പന്നർ; മന്ത്രം രഹസ്യമായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ, ബുദ്ധിയിൽ സൂക്ഷ്മവും മൃദുവും; നയശാസ്ത്രത്തിൽ വിദഗ്ധരും എപ്പോഴും പ്രിയവചനികളുമായിരുന്നു.

Verse 17

सन्धिविग्रहतत्त्वज्ञा: प्रकृत्या सम्पदान्विता: ।।1.7.16।।मन्त्रसंवरणे शक्ताश्श्लक्ष्णास्सूक्ष्मासु बुद्धिषु ।नीतिशास्त्रविशेषज्ञास्सततं प्रियवादिन: ।।1.7.17।।

സന്ധിയും വിഗ്രഹവും എന്നതിന്റെ തത്ത്വം അറിഞ്ഞവർ, സ്വഭാവത്തിൽ സമ്പത്തുസമ്പന്നർ; മന്ത്രം രഹസ്യമായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ, ബുദ്ധിയിൽ സൂക്ഷ്മവും മൃദുവും; നയശാസ്ത്രത്തിൽ വിദഗ്ധരും എപ്പോഴും പ്രിയവചനികളുമായിരുന്നു.

Verse 18

ईदृशैस्तैरमात्यैस्तु राजा दशरथोऽनघ: ।उपपन्नो गुणोपेतैरन्वशासद्वसुन्धराम् ।।।।

ഇത്തരം ഗുണസമ്പന്നമായ അമാത്യന്മാർ ചുറ്റുമുണ്ടായിരുന്ന നിർമലനായ ദശരഥരാജാവ്, ഗുണയുക്ത മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ ഭൂമിയെ യഥാവിധി ഭരിച്ചു.

Verse 19

अवेक्षमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रञ्जयन् ।प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मान्परिवर्जयन् ।।।।विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यस्सत्यसङ्गर: ।स तत्र पुरुषव्याघ्रश्शशास पृथिवीमिमाम् ।।।।

ചാരന്മാരിലൂടെ നിരീക്ഷണം നടത്തി, ധർമ്മത്തിലൂടെ പ്രജയെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, പ്രജാപാലനം നിർവ്വഹിക്കുകയും അധർമ്മം ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ദാനശീലനും സത്യത്തിൽ അചഞ്ചലനും ആയി പ്രസിദ്ധനായ ആ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ അവിടെ (അയോധ്യയിൽ) ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ ഈ ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.

Verse 20

अवेक्षमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रञ्जयन् ।प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मान्परिवर्जयन् ।।1.7.19।। विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यस्सत्यसङ्गर: ।स तत्र पुरुषव्याघ्रश्शशास पृथिवीमिमाम् ।।1.7.20।।

ചാരന്മാരിലൂടെ നിരീക്ഷണം നടത്തി, ധർമ്മത്തിലൂടെ പ്രജയെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, പ്രജാപാലനം നിർവ്വഹിക്കുകയും അധർമ്മം ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ദാനശീലനും സത്യത്തിൽ അചഞ്ചലനും ആയി പ്രസിദ്ധനായ ആ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ അവിടെ (അയോധ്യയിൽ) ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ ഈ ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.

Verse 21

नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मन: ।मित्रवान्नतसामन्त: प्रतापहतकण्टक: ।।।।स शशास जगद्राजा दिवं देवपतिर्यथा ।

അവന്‍ തനിക്കു മേലായോ തുല്യനായോ ഒരു ശത്രുവിനെയും കണ്ടില്ല. മിത്രസമ്പന്നനായി, സമീപരാജാക്കളെ വിനയിപ്പിച്ച്, പ്രതാപംകൊണ്ട് മുള്ളുപോലെയുള്ള വൈരികളെ തകർത്ത ആ ജഗദ്രാജാവ് ദേവപതി സ്വർഗ്ഗം ഭരിക്കുന്നതുപോലെ ലോകം ഭരിച്ചു.

Verse 22

तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहिते नियुक्तैर्वृतोऽनुरक्तै: कुशलैस्समर्थै: ।स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्तस्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्क: ।।।।

ഹിതകരമായ മന്ത്രോപദേശത്തിനായി നിയുക്തരായ, അനുരക്തരും നിപുണരും സാമർത്ഥ്യമുള്ളവരുമായ മന്ത്രിമാർ ചുറ്റിനിന്നപ്പോൾ ആ പാർത്ഥിവൻ ദീപ്തി പ്രാപിച്ചു—തേജോമയ കിരണങ്ങളോടെ ഉദിക്കുന്ന സൂര്യൻപോലെ.

Verse 23

അവന്‍ തനിക്കു മേലായോ തുല്യനായോ ഒരു ശത്രുവിനെയും കണ്ടില്ല. മിത്രസമ്പന്നനായി, സമീപരാജാക്കളെ വിനയിപ്പിച്ച്, പ്രതാപംകൊണ്ട് മുള്ളുപോലെയുള്ള വൈരികളെ തകർത്ത ആ ജഗദ്രാജാവ് ദേവപതി സ്വർഗ്ഗം ഭരിക്കുന്നതുപോലെ ലോകം ഭരിച്ചു.