Sarga 6
अयोध्यावर्णनम् — Description of Ayodhya under Daśaratha
बालकाण्ड
ഈ ആറാം സർഗ്ഗത്തിൽ ആദ്യം രാജാവ് ദശരഥന്റെ രാജധർമ്മസമ്പന്നമായ സ്വരൂപം വര്ണിക്കപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം വേദവിദ്യയിൽ നിപുണൻ, സർവസംഗ്രഹം (ഭരണകൗശലം) ഉള്ളവൻ, ദൂരദർശി, നഗരം–ജനപദം മുഴുവൻ പ്രിയൻ, യുദ്ധവീരൻ, യജ്ഞപരായണൻ, ജിതേന്ദ്രിയൻ; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം മനുവിനെപ്പോലെ പ്രജാരക്ഷകമെന്നു ഉപമിക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് അയോധ്യയുടെ സമൃദ്ധിയും ശുചിത്വാചാരവും ചിത്രീകരിക്കുന്നു. പൗരന്മാർ അലങ്കൃതരും സമ്പന്നരും ആഹാരസമൃദ്ധരുമാണ്; ദൃശ്യമായ ദാരിദ്ര്യം ഇല്ല. മോഷണം, ക്രൂരത, നാസ്തിക്യം, അസത്യം, അയോഗ്യത, സാമൂഹ്യഅവ്യവസ്ഥ എന്നിവയുടെ അഭാവം നിരന്തര നിഷേധങ്ങളാൽ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞ്, ദാനശീലം, ആഹാരത്തിൽ തൃപ്തി, കാമക്രോധാദികളുടെ നിയന്ത്രണം എന്നിവ പ്രശംസിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണർ സ്വധർമ്മനിഷ്ഠർ, വേദാംഗവിദർ, അധ്യയനവും ദാനവും ആചരിക്കുന്നവർ; ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നതിലും ഗൃഹജീവിതത്തിലും സംയമികൾ. വർണബന്ധങ്ങൾ ക്രമബദ്ധം—ക്ഷത്രിയർ ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കുന്നു, വൈശ്യർ ക്ഷത്രിയർക്കൊപ്പം അനുസൃതരായി നിൽക്കുന്നു, ശൂദ്രർ മൂന്നു വർണങ്ങൾക്കും സേവനം ചെയ്യുന്നു. അവസാനം അയോധ്യയുടെ സൈന്യ–ആർത്ഥിക ശക്തി—വീരയോദ്ധാക്കൾ, പ്രസിദ്ധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉത്തമ അശ്വങ്ങൾ, ഖ്യാത വംശങ്ങളിലെ ബലവാനായ ഗജങ്ങൾ—വിവരിച്ച്, സുദൃഢമായി കോട്ടയിട്ട അജേയ നഗരം ഇന്ദ്രസമാന രാജാവാൽ ഭരിക്കപ്പെടുന്നു എന്നു സമാപിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रह: ।दीर्घदर्शी महातेजा: पौरजानपदप्रिय: ।।1.6.1।। इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुत: ।।1.6.2।। बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रिय: ।धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपम: ।।1.6.3।। यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ।। 1.6.4।।
അയോധ്യാ നഗരിയിൽ ദശരഥൻ എന്ന രാജാവ് വസിച്ചു—വേദവിദ്യയിൽ നിപുണൻ, സമ്പത്തിലും വിഭവങ്ങളിലും സമൃദ്ധൻ, ദീർഘദർശിയും മഹാതേജസ്വിയും, നഗരജനത്തിനും ജനപദത്തിനും പ്രിയൻ. ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ അതിരഥൻ, യജ്ഞകർതാവ്, ധർമ്മപരായണനും സംയമശീലനുമായ ഭരണാധികാരി; മഹർഷിസമാനനായ രാജർഷി, ത്രിലോകത്തും വിശ്രുതൻ. ബലവാൻ, ശത്രുനാശകൻ, മിത്രസമ്പന്നൻ, ഇന്ദ്രിയജയി; ഐശ്വര്യത്തിൽ ഇന്ദ്രനും കുബേരനും തുല്യൻ. മഹാതേജസ്വിയായ മനു ലോകത്തെ സംരക്ഷിച്ചതുപോലെ, അയോധ്യയിൽ വസിച്ച ദശരഥരാജാവും ജഗത്തിനെ പാലിച്ചു.
Verse 2
. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रह: ।दीर्घदर्शी महातेजा: पौरजानपदप्रिय: ।।1.6.1।। इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुत: ।।1.6.2।। बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रिय: ।धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपम: ।।1.6.3।। यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ।। 1.6.4।।
ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ദശരഥൻ അതിരഥനായിരുന്നു—യജ്ഞകർതാവും ധർമ്മപരായണനും ഇന്ദ്രിയജിതനും; മഹർഷിസമനായ രാജർഷിയായി ത്രിലോകങ്ങളിലും വിശ്രുതനായിരുന്നു.
Verse 3
. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रह: ।दीर्घदर्शी महातेजा: पौरजानपदप्रिय: ।।1.6.1।। इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुत: ।।1.6.2।। बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रिय: ।धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपम: ।।1.6.3।। यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ।। 1.6.4।।
അവൻ ബലവാനായിരുന്നു, ശത്രുക്കളെ നിഹതനാക്കിയവൻ, മിത്രസമ്പന്നൻ, ഇന്ദ്രിയജിതൻ; ധനത്തിലും സമ്പാദ്യസഞ്ചയത്തിലും ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ) എന്നിവർക്കു തുല്യനായിരുന്നു.
Verse 4
. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रह: ।दीर्घदर्शी महातेजा: पौरजानपदप्रिय: ।।1.6.1।। इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुत: ।।1.6.2।। बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रिय: ।धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपम: ।।1.6.3।। यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ।। 1.6.4।।
മഹാതേജസ്വിയായ മനു ജനങ്ങളെ എങ്ങനെ പരിരക്ഷിച്ചുവോ, അതുപോലെ അയോധ്യയിൽ വസിച്ച രാജാ ദശരഥൻ ലോകത്തെ പാലിച്ചു കാത്തു.
Verse 5
तेन सत्याभिसन्धेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता ।पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती ।।1.6.5।।
സത്യത്തിൽ അചഞ്ചലനായി ത്രിവർഗ്ഗത്തെ യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ആ രാജാവാൽ ആ ശ്രേഷ്ഠപുരി ഇന്ദ്രൻ അമരാവതിയെപ്പോലെ പാലിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 6
तस्मिन्पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुता: ।नरास्तुष्टा धनैस्स्वैस्स्वैरलुब्धास्सत्यवादिन: ।।1.6.6।।
ആ ഉത്തമനഗരത്തിൽ ജനങ്ങൾ ഹർഷിതരായിരുന്നു—ധർമ്മാത്മാക്കൾ, ബഹുശ്രുതർ, തങ്ങളുടെ ധനത്തിൽ തൃപ്തർ, നിർലോഭർ, സത്യവാദികൾ.
Verse 7
नाल्पसन्निचय: कश्चिदासीत्तस्मिन् पुरोत्तमे ।कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान् ।।1.6.7।।
ആ പുരോത്തമത്തിൽ അല്പസമ്പാദ്യമുള്ള ഗൃഹസ്ഥൻ ആരുമില്ലായിരുന്നു; ലക്ഷ്യസിദ്ധിയില്ലാത്തവനും ഇല്ല—വീടുകളിൽ പശുക്കളും കുതിരകളും ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധമായിരുന്നു.
Verse 8
कामी वा न कदर्यो वा नृशंस: पुरुष: क्वचित् ।द्रष्टुं शक्यमयोध्यायान्नाविद्वान्न च नास्तिक: ।।1.6.8।।
അയോധ്യയിൽ എവിടെയും കാമവശനായവനെയോ കദർയ്യനെയോ ക്രൂരനെയോ കാണാനായില്ല; അവിദ്വാനും ഇല്ല, നാസ്തികനും ഇല്ല.
Verse 9
सर्वे नराश्च नार्यश्च धर्मशीलास्सुसंयता: ।उदिताश्शीलवृत्ताभ्यां महर्षय इवामला: ।।1.6.9।।
അവിടെ എല്ലാ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ധർമ്മശീലരും സുസംയമികളുമായിരുന്നു; സദാചാരവും സദ്വൃത്തിയും കൊണ്ടു സമൃദ്ധരായി മഹർഷിമാരെപ്പോലെ നിർമലരും പവിത്രരുമായിരുന്നു.
Verse 10
नाकुण्डली नामकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान् ।नामृष्टो नानुलिप्ताङ्गो नासुगन्धश्च विद्यते ।।1.6.10।।
ആ നഗരത്തിൽ കുണ്ഡലമില്ലാതെ, ശിരോഭൂഷണമില്ലാതെ, പുഷ്പമാലയില്ലാതെ ആരെയും കണ്ടില്ല; അല്പഭോഗിയായി ആരുമില്ല; അശുചിയായി, അനുലേപനം ഇല്ലാതെ, ശരീരത്തിൽ സുഗന്ധമില്ലാതെ ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
Verse 11
नामृष्टभोजी नादाता नाप्यनङ्गदनिष्कधृक् ।नाहस्ताभरणो वाऽपि दृश्यते नाप्यनात्मवान् ।।1.6.11।।
ആരും തൃപ്തിയില്ലാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നവരായിരുന്നില്ല; ആരും ദാനശീലമില്ലാത്തവരായിരുന്നില്ല; അങ്കദവും നിഷ്കവും (കണ്ഠാഭരണം) ഇല്ലാതെ, കൈയിലെ ആഭരണങ്ങളില്ലാതെ ആരെയും കണ്ടില്ല; ആത്മസംയമം ഇല്ലാത്തവനും ആരുമില്ലായിരുന്നു.
Verse 12
नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्कर: ।कश्चिदासीदयोध्यायान्न च निर्वृत्तसङ्कर: ।।1.6.12।।
അയോധ്യയിൽ പവിത്രാഗ്നികളെ (അഗ്നിഹോത്രാദി) പരിപാലിക്കാതെയോ യജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാതെയോ ഒരാളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; നീചമനസ്സുള്ളവനും കള്ളനും ആരുമില്ല; വർണസങ്കരജന്യമായ കലഹവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
Verse 13
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रिया: ।दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च परिग्रहे ।।1.6.13।।
ബ്രാഹ്മണർ നിത്യവും സ്വധർമ്മത്തിൽ നിരതരായി, ഇന്ദ്രിയജിതരായി, ദാനത്തിലും അധ്യയനത്തിലും പ്രീതിയുള്ളവരായി, പരിഗ്രഹം—സ്വീകരണവും സമ്പാദ്യസംഗ്രഹവും സംബന്ധിച്ച് സംയമികളായിരുന്നു.
Verse 14
न नास्तिको नानृतको न कश्चिदबहुश्रुत: ।नासूयको न चाऽशक्तो नाविद्वान्विद्यते तदा ।।1.6.14।।
അന്നത്തെ കാലത്ത് നാസ്തികനും ഇല്ല, അസത്യവാദിയും ഇല്ല, അല്പശ്രുതനും ഇല്ല; അസൂയക്കാരനും ഇല്ല, അശക്തനും ഇല്ല—യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ഇല്ലാത്ത ഒരാളെയും കാണാനായില്ല.
Verse 15
नाषडङ्गविदत्रासीन्नाव्रतो नासहस्रद: ।न दीन: क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वाऽपि कश्चन ।।1.6.15।।
അവിടെ ഷഡംഗ (വേദാംഗ) വിദ്യയിൽ അപ്രാവീണ്യനായ ഒരാളും ഇല്ല; വ്രതമില്ലാത്തവനും ഇല്ല; സഹസ്രദാനം നൽകാതിരിക്കുന്നവനും ഇല്ല; ദീനനും ചിത്തവിച്ഛിപ്തനും വ്യഥിതനും ആരെയും കാണാനായില്ല.
Verse 16
कश्चिन्नरो वा नारी वा नाश्रीमान्नाप्यरूपवान् ।द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नापि राजन्यभक्तिमान् ।।1.6.16।।
അയോധ്യയിൽ സമ്പത്തില്ലാത്തതോ സൗന്ദര്യമില്ലാത്തതോ ആയ പുരുഷനെയോ സ്ത്രീയെയോ കണ്ടെത്താനായില്ല; രാജാവിനോടു ഭക്തിയില്ലാത്ത ഒരാളെയും അവിടെ കാണാനായില്ല.
Verse 17
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजका:।कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुता: ।।1.6.17।। दीर्घायुषो नरास्सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिता: ।सहिता: पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभि: पुरोत्तमे ।।1.6.18।।
നാലു വർണങ്ങളിൽ അഗ്രഗണ്യരായ അവർ ദേവപൂജയും അതിഥിസത്കാരവും നിർവ്വഹിച്ചു; കൃതജ്ഞരും ദാനശീലരും ശൂരന്മാരും പരാക്രമസമ്പന്നരുമായിരുന്നു.
Verse 18
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजका:।कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुता: ।।1.6.17।। दीर्घायुषो नरास्सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिता: ।सहिता: पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभि: पुरोत्तमे ।।1.6.18।।
എല്ലാ പുരുഷന്മാരും ദീർഘായുസ്സുള്ളവരായി ധർമ്മത്തിലും സത്യത്തിലും സ്ഥിരരായിരുന്നു; ആ ഉത്തമനഗരത്തിൽ അവർ പുത്രപൗത്രന്മാരോടും ഭാര്യമാരോടും കൂടി നിത്യവും ഒരുമിച്ച് വസിച്ചു.
Verse 19
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद्वैश्या: क्षत्रमनुव्रता: ।शूद्रास्स्वधर्मनिरतास्त्रीन्वर्णानुपचारिण: ।।1.6.19।।
ക്ഷത്രിയവർണം ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു; വൈശ്യർ ക്ഷത്രിയരെ അനുഗമിച്ചു; ശൂദ്രർ സ്വധർമ്മത്തിൽ നിരതരായി മറ്റു മൂന്നു വർണങ്ങളെ സേവിച്ചു.
Verse 20
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता ।यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता ।।1.6.20।।
ആ ഇക്ഷ്വാകുനാഥനാൽ ആ നഗരം അത്യുത്തമമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ഭരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു; മുൻകാലത്ത് ബുദ്ധിമാൻ മനുഷ്യേന്ദ്രനായ മനു എങ്ങനെ പരിപാലിച്ചുവോ അതുപോലെ.
Verse 21
योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम् ।सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव ।।1.6.21।।
അത് യോദ്ധാക്കളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു—അഗ്നിസമമായ പരാക്രമമുള്ളവർ, നിപുണരും അചഞ്ചലരുമായവർ, വിദ്യകളിൽ പൂർണ്ണമായി പരിശീലിതർ—പർവ്വതഗുഹ സിംഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ ॥1.6.21॥
Verse 22
काम्भोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमै: ।वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमै:।।1.6.22।।
അത് ഉത്തമാശ്വങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്നു—കാംഭോജദേശത്ത് ജനിച്ചവയും ബാഹ്ലീകദേശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠകുതിരകളും, കൂടാതെ വനായുവിലും നദീപ്രദേശത്തും ജനിച്ചവയും—‘ഹരി’ അശ്വങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠംപോലെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന വാജികളാൽ നിറഞ്ഞു ॥1.6.22॥
Verse 23
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तै: पूर्णा हैमवतैरपि ।मदान्वितैरतिबलैर्मातङ्गै: पर्वतोपमै: ।।1.6.23।। ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा ।अञ्जनादपि निष्पन्नैर्वामनादपि च द्विपैः ।।1.6.24।।
അത് വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൽ ജനിച്ചവരും ഹിമവത് പ്രദേശത്ത് ജനിച്ചവരുമായ മദമത്ത ഗജരാജന്മാരാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു—മദം നിറഞ്ഞ് ഉന്മത്തരായി, അതിബലവാന്മാരായി, പർവ്വതസമാന ദേഹമുള്ളവർ ॥1.6.23॥
Verse 24
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तै: पूर्णा हैमवतैरपि ।मदान्वितैरतिबलैर्मातङ्गै: पर्वतोपमै: ।।1.6.23।। ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा ।अञ्जनादपि निष्पन्नैर्वामनादपि च द्विपैः ।।1.6.24।।
അവിടെ ഐരാവതവംശത്തിലെവരും മഹാപദ്മകുലത്തിലെവരും, കൂടാതെ അഞ്ജനയിൽ നിന്നുമും വാമനയിൽ നിന്നുമും ഉത്ഭവിച്ച—ഉന്നതകുലീന ദ്വിപങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്നു ॥1.6.24॥
Verse 25
भद्रैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा।भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी।नित्यमत्तैस्सदा पूर्णा नागैरचलसन्निभै:।।1.6.25।।
ആ പുരി ഭദ്ര, മന്ദ്ര, മൃഗ എന്നീ തരങ്ങളായും, ഭദ്ര-മന്ദ്ര, ഭദ്ര-മൃഗ, മൃഗ-മന്ദ്ര എന്നീ മിശ്രജാതികളായും ഉള്ള—നിത്യവും മദമത്തരും അചലസമാനരുമായ നാഗങ്ങളാൽ എപ്പോഴും നിറഞ്ഞിരുന്നു ॥1.6.25॥
Verse 26
सा योजने च द्वे भूय: सत्यनामा प्रकाशते ।यस्यां दशरथो राजा वसन् जगदपालयत् ।।1.6.26।।
ആ നഗരം വീണ്ടും രണ്ടു യോജന വരെ വ്യാപിച്ചു, തന്റെ സത്യനാമത്തിന് യോജിച്ച പ്രകാശത്തോടെ ദീപ്തമായി; അവിടെ രാജാവ് ദശരഥൻ വസിച്ച് ലോകത്തെ പാലിച്ചു.
Verse 27
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान् ।शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमा: ।।1.6.27।।
ആ മഹാതേജസ്വിയായ മഹാരാജാവ് ദശരഥൻ—ശത്രുക്കളെ ശമിപ്പിച്ചവൻ—ചന്ദ്രൻ നക്ഷത്രങ്ങളെ അധീനമാക്കുന്നതുപോലെ ആ നഗരത്തെ ഭരിച്ചു.
Verse 28
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलांगृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम् ।पुरीमयोध्यां नृसहस्रसङ्कुलांशशास वै शक्रसमो महीपति: ।।1.6.28।।
സത്യനാമമുള്ള, ദൃഢമായ തോരണങ്ങളും അർഗളകളും കൊണ്ട് സുരക്ഷിതമായ, വിചിത്രമായ ഗൃഹങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ശുഭമായ, ആയിരക്കണക്കിന് ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ അയോധ്യാ പുരിയെ ശക്രസമനായ ഭൂമിപതി ദശരഥൻ ദൃഢമായി ഭരിച്ചു.
Verse 29
അന്ന് അവിടെ നാസ്തികനും ഇല്ല, അസത്യം പറയുന്നവനും ഇല്ല; അല്പശ്രുതനും ഇല്ല, അസൂയക്കാരനും ഇല്ല; അശക്തനും ഇല്ല, അവിദ്വാനും ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
Frequently Asked Questions
Rather than a single crisis, the sarga presents an ethical benchmark: Daśaratha’s active practice of rājadhrama—truthfulness, protection, sacrificial duty, and self-mastery—paired with a civic culture where theft, deceit, and irreligion are stated to be absent. The ‘action’ is the depiction of governance as moral administration.
The chapter teaches that political stability is inseparable from personal discipline and public virtue: a ruler’s satya, yajña-oriented duty, and control of senses are mirrored by citizens’ contentment, charity, and restraint. Prosperity is portrayed as the fruit of dharmic order rather than mere accumulation.
Ayodhyā is highlighted as ‘satyanāmā’ (true to its name, invincible) with strong gates and locks; culturally, the sarga emphasizes Vedic learning, Vedāṅga mastery, agnihotra/sacrificial fires, and dāna. It also references horse regions (Kambhoja, Bāhlīka, Vanāyu, Sindhu) and elephant origins/lineages (Vindhya, Himavat, Airāvata, Mahāpadma, Añjana, Vāmana).
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.