Sarga 45

Verse 1

विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघव स्सहलक्ष्मण:।विस्मयं परमं गत्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत्।।।।

അതുപോലെ തന്നെ, പ്രിയ ബാലാ, ലോകത്തിൽ അപരിമിത തേജസ്സുള്ള അംശുമാനും ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാൻ പ്രാർത്ഥിച്ചെങ്കിലും, അവന്റെ പ്രതിജ്ഞ പൂർത്തിയാകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

Verse 2

अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया।गङ्गावतरणं पुण्यं सागरस्यापि पूरणम्।।।।

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നീ പറഞ്ഞത് പരമ അത്ഭുതകരമാണ്—പുണ്യഗംഗയുടെ അവതരണവും, അതിനാൽ സാഗരവും നിറഞ്ഞതുമാണ്.

Verse 3

तस्य सा शर्वरी सर्वा सह सौमित्रिणा तदा।जगाम चिन्तयानस्य विश्वामित्रकथां शुभाम् ।।।।

അപ്പോൾ രാമൻ സൗമിത്രിയോടു (ലക്ഷ്മണനോടു) കൂടെ, വിശ്വാമിത്രന്റെ ശുഭകഥയെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് മുഴുവൻ രാത്രിയും കഴിച്ചു.

Verse 4

तत: प्रभाते विमले विश्वामित्रं महामुनिम्।उवाच राघवो वाक्यं कृताह्निकमरिन्दम:।।।।

പിന്നീട് നിർമ്മലമായ പ്രഭാതത്തിൽ, ദിനചര്യാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ (ആഹ്നികം) പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അരിന്ദമനായ രാഘവൻ മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രനോട് വചനമുരച്ചു.

Verse 5

गता भगवती रात्रिश्श्रोतव्यं परमं श्रुतम्।क्षणभूतेव नौ रात्रि स्सम्वृत्तेयं महातप:।।।।इमां चिन्तयतस्सर्वां निखिलेन कथां तव।

ഹേ മഹാതപസ്വീ! ഭഗവതിയായ രാത്രി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ശ്രവിക്കേണ്ട പരമ ശ്രുതി ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ സമഗ്രകഥയെ മുഴുവനായി ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഈ രാത്രി ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു ക്ഷണമാത്രംപോലെ തോന്നി.

Verse 6

तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम्।।।।नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्।भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता।।।।

വരിക; നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയും പുണ്യവതിയും ത്രിപഥഗയായ ഗംഗാനദിയെ നാം കടക്കാം. പുണ്യകർമ്മികളായ ഋഷിമാർക്കായി സുഖമായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന ഈ തോണി, ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ എത്തിയെന്നറിഞ്ഞ് വേഗത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 7

तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम्।।1.45.6।।नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्।भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता।।1.45.7।।

വരിക; നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയും പുണ്യവതിയും ത്രിപഥഗയായ ഗംഗാനദിയെ നാം കടക്കാം. പുണ്യകർമ്മികളായ ഋഷിമാർക്കായി സുഖമായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന ഈ തോണി, ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ എത്തിയെന്നറിഞ്ഞ് വേഗത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 8

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मन:।सन्तारं कारयामास सर्षिसङ्घ स्सराघव:।।।।

മഹാത്മാവായ രാഘവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വിശ്വാമിത്രമുനി—ഋഷിസംഘത്തോടും രാഘവൻ (രാമ-ലക്ഷ്മണന്മാർ) സഹിതവും—കടക്കാനുള്ള ക്രമീകരണം നടത്തിച്ചു.

Verse 9

उत्तरं तीरमासाद्य सम्पूज्यर्षिगणं तदा।गङ्गाकूले निविष्टास्ते विशालां ददृशु: पुरीम्।।।।

ഉത്തര തീരത്തെത്തിയ ശേഷം അവർ അപ്പോൾ ഋഷിഗണത്തെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു; ഗംഗാതീരത്ത് പാർത്തു അവർ വിശാലാ നഗരിയെ ദർശിച്ചു.

Verse 10

ततो मुनिवरस्तूर्णं जगाम सह राघव: ।विशालां नगरीं रम्यां दिव्यां स्वर्गोपमां तदा।।।।

അപ്പോൾ തപസ്വികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിശ്വാമിത്രൻ, രാഘവനോടൊപ്പം (രാമ-ലക്ഷ്മണരോടൊപ്പം), സ്വർഗ്ഗസമമായ ദിവ്യവും മനോഹരവുമായ വിശാലാ നഗരിയിലേക്കു വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 11

अथ रामो महाप्राज्ञो विश्वामित्रं महामुनिम् ।पप्रच्छ प्राञ्जलिर्भूत्वा विशालामुत्तमां पुरीम्।।।।

അതിനുശേഷം മഹാപ്രാജ്ഞനായ രാമൻ കൈകൂപ്പി, മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രനോടു ശ്രേഷ്ഠമായ വിശാലാ പുരിയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.

Verse 12

कतरो राजवंशोऽयं विशालायां महामुने।श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते परं कौतूहलं हि मे।।.।।

‘ഹേ മഹാമുനേ, ഈ വിശാലയിൽ ഏത് രാജവംശമാണ് ഭരിക്കുന്നത്? ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിനക്കു മംഗളം—എനിക്ക് അത്യന്തം കൗതുകമുണ്ട്.’

Verse 13

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामस्य मुनिपुङ्गव:।आख्यातुं तत्समारेभे विशालस्य पुरातनम्।।।।

രാമന്റെ ആ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ച മുനിപുങ്ഗവൻ വിശാലയുടെ പുരാതനചരിതം വിവരിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.

Verse 14

श्रूयतां राम शक्रस्य कथां कथयतश्शुभाम्।अस्मिन् देशे तु यद्वृत्तं तदपि शृणु राघव।।।।

മുനി പറഞ്ഞു: “ഹേ രാമാ, ഞാൻ ശക്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) ശുഭകഥ പറയുന്നതു ശ്രവിക്ക; ഹേ രാഘവാ, ഈ ദേശത്തിൽ സംഭവിച്ചതും കേൾക്ക.”

Verse 15

पूर्वं कृतयुगे राम दिते: पुत्रा महाबला:।अदितेश्च महाभाग वीर्यवन्तस्सुधार्मिका:।।।।

മുനി പറഞ്ഞു: “പൂർവകാലത്ത്, ഹേ ഭാഗ്യവാൻ രാമാ, കൃതയുഗത്തിൽ ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ മഹാബലവാന്മാരായിരുന്നു; അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ മഹാഭാഗ്യശാലികളും വീര്യവാന്മാരും ധർമ്മനിഷ്ഠരുമായിരുന്നു.”

Verse 16

ततस्तेषां नरश्रेष्ठ बुद्धिरासीन्महात्मनाम् ।अमरा अजराश्चैव कथं स्याम निरामया:।।।।

“അപ്പോൾ, ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ, ആ മഹാത്മാക്കളുടെ മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു: ‘എങ്ങനെ നാം അമരന്മാരും അജരന്മാരും നിരാമയരുമാകാം?’”

Verse 17

तेषां चिन्तयतां राम बुद्धिरासीन्महात्मनाम्।क्षीरोदमथनं कृत्वा रसं प्राप्स्याम तत्र वै।।।।

“ഹേ രാമാ, അവർ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ആ മഹാത്മാക്കൾക്ക് ഒരു ബുദ്ധി ഉദിച്ചു: ‘ക്ഷീരോദം മഥനം ചെയ്‌താൽ അവിടെനിന്ന് നിശ്ചയമായും രസം—അമൃതം—ലഭിക്കും.’”

Verse 18

ततो निश्चित्य मथनं योक्त्रं कृत्वा च वासुकिम्।मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुरमितौजस:।।।।

അങ്ങനെ മഥനം ചെയ്യണമെന്ന് നിശ്ചയിച്ച്, അപാരശക്തിയുള്ളവർ വാസുകിയെ കയറാക്കി, മന്ദരപർവ്വതത്തെ മഥനദണ്ഡമാക്കി, മഥനം ആരംഭിച്ചു.

Verse 19

अथ वर्षसहस्रेण योक्त्रसर्पशिरांसि च।वमन्त्यति विषं तत्र ददंशुर्दशनैश्शिला:।।।।

പിന്നീട് ആയിരം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കയറായിരുന്ന സർപ്പത്തിന്റെ തലകൾ അവിടെ അതിഭീകരമായ വിഷം ഛർദിക്കാൻ തുടങ്ങി; പല്ലുകളാൽ പർവ്വതശിലകളെ കടിച്ചുതുടങ്ങി.

Verse 20

उत्पपाताग्निसङ्काशं हालाहलमहाविषम्।तेन दग्धं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्।।।।

അപ്പോൾ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന മഹാവിഷമായ ‘ഹാലാഹലം’ ഉദ്ഭവിച്ചു; അതിനാൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും ഉൾപ്പെടെ സർവ്വലോകവും ദഹിച്ചുപോയി.

Verse 21

अथ देवा महादेवं शङ्करं शरणार्थिन:।जग्मु: पशुपतिं रुद्रं त्राहि त्राहीति तुष्टुवु:।।।।

പിന്നീട് ശരണം തേടിയ ദേവന്മാർ മഹാദേവനായ ശങ്കരന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; പാശുപതിയായ രുദ്രനെ ‘ത്രാഹി, ത്രാഹി’ എന്നു വിളിച്ചു സ്തുതിച്ചു.

Verse 22

एवमुक्तस्ततो देवैर्देवदेवेश्वर: प्रभु:।प्रादुरासीत्ततोऽत्रैव शङ्खचक्रधरो हरि:।।।।

ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ അഭ്യർത്ഥിച്ചതോടെ ദേവദേവേശ്വരനായ പരമപ്രഭു അവിടെയുതന്നെ പ്രത്യക്ഷനായി—ശംഖചക്രധാരിയായ ഹരി।

Verse 23

उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलभृतं हरि:।दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ।।।।त्वदीयंहि सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रजोऽसि यत् ।अग्रपूजामिमां मत्वा गृहाणेदं विषं प्रभो।।।।

ഹരി പുഞ്ചിരിയോടെ ത്രിശൂലധാരിയായ രുദ്രനോട് പറഞ്ഞു: “ദേവശ്രേഷ്ഠാ, നീ ദേവന്മാരിൽ അഗ്രജനാകയാൽ മഥനത്തിൽ ആദ്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നതു നിനക്കുള്ളതുതന്നെ. ഇതിനെ അഗ്രപൂജയായി കരുതി, പ്രഭോ, ഈ വിഷം സ്വീകരിക്കൂ।”

Verse 24

उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलभृतं हरि:।दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ।।1.45.23।।त्वदीयंहि सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रजोऽसि यत् ।अग्रपूजामिमां मत्वा गृहाणेदं विषं प्रभो।।1.45.24।।

ഹരി പുഞ്ചിരിയോടെ ത്രിശൂലധാരിയായ രുദ്രനോട് പറഞ്ഞു: “ദേവശ്രേഷ്ഠാ, നീ ദേവന്മാരിൽ അഗ്രജനാകയാൽ മഥനത്തിൽ ആദ്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നതു നിനക്കുള്ളതുതന്നെ. ഇതിനെ അഗ്രപൂജയായി കരുതി, പ്രഭോ, ഈ വിഷം സ്വീകരിക്കൂ।”

Verse 25

इत्युक्त्वा च सुरश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत।देवतानां भयं दृष्टवाश्रुत्वा वाक्यं तु शार्ङ्गिण:।हालाहलविषं घोरं स जग्राहामृतोपमम्।।।।

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവശ്രേഷ്ഠനായ ഹരി അവിടെയുതന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു. ദേവന്മാരുടെ ഭയം കണ്ടും ശാർങ്ഗധാരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടും ശിവൻ ഭീകരമായ ഹാലാഹല വിഷത്തെ അമൃതസമമായി കരുതി ഏറ്റെടുത്തു।

Verse 26

देवान्विसृज्य देवेशो जगाम भगवान् हर:।ततो देवासुरास्सर्वे ममन्थू रघुनन्दन ।।।।

ദേവന്മാരെ അവിടെയാക്കി ദേവേശനായ ഭഗവാൻ ഹരൻ പുറപ്പെട്ടു. തുടർന്ന്, ഹേ രഘുനന്ദന, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എല്ലാവരും വീണ്ടും മഥനം തുടർന്നു।

Verse 27

प्रविवेशाथ पातालं मन्थान: पर्वतोऽनघ।ततो देवास्सगन्धर्वास्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्।।।।

പിന്നീട്, ഹേ നിർമലനേ, മഥനപർവ്വതം പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു. അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടെ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 28

त्वं गति: सर्वभूतानां विशेषेण दिवौकसाम्।पालयास्मान्महाबाहो गिरिमुद्धर्तुमर्हसि।।।।

നീ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും ശരണം—വിശേഷിച്ച് ദിവൗകസന്മാരായ ദേവന്മാരുടെയും. ഹേ മഹാബാഹോ, ഞങ്ങളെ പാലിക്കണമേ; ഗിരിയെ ഉയർത്താൻ യോഗ്യൻ നീയത്രേ.

Verse 29

इति श्रुत्वा हृषीकेश: कामठं रूपमास्थित:।पर्वतं पृष्ठत: कृत्वा शिश्ये तत्रोदधौ हरि:।।।।

ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപനായ ഹൃഷീകേശൻ ഹരിഃ ആമയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു; പർവ്വതത്തെ തന്റെ പുറത്ത് വെച്ച് സമുദ്രത്തിൽ അവിടെ ശയിച്ചു.

Verse 30

पर्वताग्रे तु लोकात्मा हस्तेनाक्रम्य केशव:।देवानां मध्यत: स्थित्वा ममन्थ पुरुषोत्तम:।।।।

പിന്നീട് ലോകാത്മാവായ പുരുഷോത്തമൻ കേശവൻ ദേവന്മാരുടെ മദ്ധ്യേ നിന്നു, കൈകൊണ്ട് പർവ്വതശിഖരം പിടിച്ച് മഥനം നടത്തി.

Verse 31

अथ वर्षसहस्रेण सदण्डस्सकमण्डलु:।पूर्वं धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चस:।।।।

അപ്പോൾ ആയിരം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദണ്ഡവും കമണ്ഡലുവും ധരിച്ച ധന്വന്തരിയാണ് ആദ്യം ഉദ്ഭവിച്ചത്; അവനോടൊപ്പം ദീപ്തിമാനമായ അപ്സരസ്സുകളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 32

अप्सु निर्मथनादेव रसास्तस्माद्वरस्त्रिय:।उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन्।।।।

ഹേ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ! ജലമഥനത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഒരു രസം ഉദ്ഭവിച്ചു; ആ രസത്തിൽ നിന്നു ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവർ ‘അപ്സരസ്സുകൾ’ എന്നു പ്രസിദ്ധരായി.

Verse 33

षष्टि: कोट्योऽभवंस्तासाम् अप्सराणां सुवर्चसाम्।असङ्ख्येयास्तु काकुत्स्थ यास्तासां परिचारिका:।।।।

ഹേ കാകുത്സ്ഥാ! ആ ദീപ്തിമാനായ അപ്സരസ്സുകളിൽ അറുപത് കോടി പേർ പ്രഭവിച്ചു; അവരുടെ പരിചാരികമാർ എന്നാൽ സത്യത്തിൽ അസംഖ്യരായിരുന്നു.

Verse 34

न तास्स्म परिगृह्णन्ति सर्वे ते देवदानवा:।अप्रतिग्रहणात्ताश्च सर्वास्साधारणास्स्मृता:।।।।

ദേവന്മാരിലും ദാനവന്മാരിലും ആരും അവരെ പരിഗ്രഹിച്ചില്ല; സ്വീകരിക്കപ്പെടാതിരുന്നതിനാൽ അവർ എല്ലാവരും ‘സാധാരണ’രെന്നു സ്മരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 35

वरुणस्य तत: कन्या वारुणी रघुनन्दन ।उत्पपात महाभागा मार्गमाणा परिग्रहम्।।।।

പിന്നെ, ഹേ രഘുനന്ദനാ! വരുണന്റെ പുത്രി വാരുണി മഹാഭാഗയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—ഭാഗ്യശാലിനിയും ദീപ്തിമതിയുമായി—പരിഗ്രഹം തേടി.

Verse 36

दिते: पुत्रा न तां राम जगृहुर्वरुणात्मजाम्।अदितेस्तु सुता वीर जगृहुस्तामनिन्दिताम्।।।।

ഹേ രാമാ! ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ ആ വരുണാത്മജയെ സ്വീകരിച്ചില്ല; എന്നാൽ ഹേ വീരാ! അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ ആ നിർദോഷിണിയെ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 37

असुरास्तेन दैतेयास्सुरास्तेनादितेस्सुता:।हृष्टा: प्रमुदिताश्चासन् वारुणीग्रहणात्सुरा:।।।।

അതിനാൽ ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ ‘അസുരർ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധരായി; അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ ‘സുരർ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു. വാരുണിയെ സ്വീകരിച്ചതിനാൽ ദേവന്മാർ ഹർഷിതരും അത്യന്തം പ്രമുദിതരുമായി.

Verse 38

उच्चैश्श्रवा हयश्रेष्ठो मणिरत्नं च कौस्तुभम्।उदतिष्ठन्नरश्रेष्ठ तथैवामृतमुत्तमम्।।।।

ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ, ഉച്ചൈശ്ശ്രവസ് എന്ന അശ്വശ്രേഷ്ഠനും ഉദ്ഭവിച്ചു; കൗസ്തുഭമണിരത്നവും, അതുപോലെ അത്യുത്തമമായ അമൃതവും (മഥനത്തിൽ നിന്ന്) ഉയർന്നു വന്നു.

Verse 39

अथ तस्य कृते राम महानासीत्कुलक्षय:।अदितेस्तु तत: पुत्रा दिते: पुत्रानसूदयन्।।।।

പിന്നീട്, ഹേ രാമാ, ആ (അമൃതം) നിമിത്തം മഹത്തായ കുലക്ഷയം സംഭവിച്ചു; തുടർന്ന് അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരെ സംഹരിച്ചു.

Verse 40

एकतोऽभ्यागमन् सर्वे ह्यसुरा राक्षसैस्सह।युद्धमासीन्महाघोरं वीर त्रैलोक्यमोहनम्।।।।

ഹേ വീരാ, ഒരു വശത്ത് എല്ലാ അസുരരും രാക്ഷസന്മാരോടുകൂടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി; ത്രിലോകത്തെയും മോഹത്തിലാഴ്ത്തുന്ന അത്യന്തം ഘോരമായ ഭയങ്കര യുദ്ധം ഉദിച്ചു.

Verse 41

यदा क्षयं गतं सर्वं तदा विष्णुर्महाबल:।अमृतं सोऽहरत्त्तूर्णं मायामास्थाय मोहिनीम्।।।।

എല്ലാം നാശത്തിലേക്ക് പതിച്ചപ്പോൾ, മഹാബലനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു മോഹിനീരൂപത്തിൽ മായാശക്തിയെ ആശ്രയിച്ച് അമൃതം അതിവേഗം അപഹരിച്ചു.

Verse 42

ये गताऽभिमुखं विष्णुमक्षयं पुरुषोत्तमम्।सम्पिष्टास्ते तदा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना।।।।

അക്ഷയനായ പുരുഷോത്തമൻ വിഷ്ണുവിനെ നേരിടാൻ മുന്നേറിയവർ, അപ്പോൾ സർവ്വശക്തനായ വിഷ്ണുവാൽ യുദ്ധത്തിൽ തകർത്തുകളയപ്പെട്ടു.

Verse 43

अदितेरात्मजा वीरा दिते: पुत्रान्निजघ्निरे।तस्मिन् घोरे महायुद्धे दैतेयादित्ययोर्भृशम्।।।।

ദൈത്യന്മാരും ആദിത്യന്മാരും തമ്മിലുള്ള ആ ഭയങ്കര മഹായുദ്ധത്തിൽ, അദിതിയുടെ വീരപുത്രന്മാർ ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരെ അനേകം സംഹരിച്ചു.

Verse 44

निहत्य दितिपुत्रांश्च राज्यं प्राप्य पुरन्दर:।शशास मुदितो लोकान् सर्षिसङ्घान् सचारणान्।।।।

ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരെ സംഹരിച്ച് രാജ്യം വീണ്ടെടുത്തു, പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആനന്ദിതനായി ഋഷിസമൂഹങ്ങളോടും ചാരണന്മാരോടും കൂടി ലോകങ്ങളെ ഭരിച്ചു.