Sarga 36

Verse 1

उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन्नुभौ राघवलक्ष्मणौ।प्रतिनन्द्य कथां वीरावूचतुर्मुनिपुङ्गवम्।।।।

ആ മുനി വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞശേഷം, കഥയിൽ ആനന്ദിച്ച രാമനും ലക്ഷ്മണനും എന്ന രണ്ടു വീരന്മാർ മുനിപുങ്ഗവനെ ആദരിച്ച് അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് സംസാരിച്ചു.

Verse 2

धर्मयुक्तमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया ।दुहितुश्शैलराजस्य ज्येष्ठाया वक्तुमर्हसि।।।।विस्तरं विस्तरज्ञोऽसि दिव्यमानुषसम्भवम्।

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ധർമ്മയുക്തമായ ഈ പരമകഥ നീ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നീ വിശദാംശങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ ആകയാൽ, ശൈലരാജന്റെ ജ്യേഷ്ഠപുത്രിയുടെ കഥയും ദേവ-മാനവരിൽ സംഭവിച്ച ദിവ്യ സംഭവങ്ങളും വിശാലമായി വിവരിക്കണമേ.

Verse 3

त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी।।।।कथं गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा।त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभि: कैस्समन्विता।।।।

ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ! ലോകങ്ങളെ പവിത്രമാക്കുന്ന ഗംഗ ഏതു കാരണത്താൽ മൂന്നു പഥങ്ങളെയും പ്രളയിപ്പിക്കുന്നു? ത്രിലോകങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠ നദിയായി ‘ത്രിപഥഗാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധയായ ഗംഗ ഏതു കർമങ്ങളാൽ അത്തരം മഹിമാശക്തിയാൽ സമന്വിതയായി?

Verse 4

त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी।।1.36.3।।कथं गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा।त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभि: कैस्समन्विता।।1.36.4।।

ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ! ലോകങ്ങളെ പവിത്രമാക്കുന്ന ഗംഗ ഏതു കാരണത്താൽ മൂന്നു പഥങ്ങളെയും പ്രളയിപ്പിക്കുന്നു? ത്രിലോകങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠ നദിയായി ‘ത്രിപഥഗാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധയായ ഗംഗ ഏതു കർമങ്ങളാൽ അത്തരം മഹിമാശക്തിയാൽ സമന്വിതയായി?

Verse 5

तथा ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रस्तपोधन:।निखिलेन कथां सर्वामृषिमध्ये न्यवेदयत्।।।।

കാകുത്സ്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, തപസ്സാണ് ധനമായ വിശ്വാമിത്രൻ ഋഷിമധ്യേ ആ സമഗ്രകഥ മുഴുവനായും വിശദമായി പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 6

पुरा राम कृतोद्वाहो नीलकण्ठो महातपा:।दृष्ट्वा च स्पृहया देवीं मैथुनायोपचक्रमे।।।।

പുരാതനകാലത്ത്, ഹേ രാമാ, മഹാതപസ്വിയായ നീലകണ്ഠൻ ദേവിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവളെ ആഗ്രഹത്തോടെ നോക്കി ദാമ്പത്യസംഗമത്തിനായി ശ്രമം ആരംഭിച്ചു.

Verse 7

शितिकण्ठस्य देवस्य दिव्यं वर्षशतं गतम्।न चापि तनयो राम तस्यामासीत् परन्तप।।।।

ശിതികണ്ഠനായ ദേവന്, ഹേ രാമാ പരന്തപ, ദിവ്യമായ നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും, അവളിൽ നിന്നു അവനു ഒരു പുത്രനും ജനിച്ചില്ല.

Verse 8

ततो देवास्समुद्विग्ना: पितामहपुरोगमा:।यदिहोत्पद्यते भूतं कस्तत्प्रतिसहिष्यते।।।।

അപ്പോൾ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ മുൻപാക്കി ദേവന്മാർ അത്യന്തം വ്യാകുലരായി: “ഇവിടെ ഇപ്പോൾ ഒരു സന്തതി ജനിച്ചാൽ, അതിന്റെ അതിപ്രബലമായ ശക്തി ആരാണ് സഹിക്കുക?”

Verse 9

अभिगम्य सुरास्सर्वे प्रणिपत्येदमब्रुवन्।देव देव महादेव लोकस्यास्य हिते रत ।।।।सुराणां प्रणिपातेन प्रसादं कर्तुमर्हसि।

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും സമീപിച്ചു വന്ദിച്ചു പറഞ്ഞു: “ദേവദേവാ, മഹാദേവാ! ലോകഹിതത്തിൽ നിരതനായവനേ, നമസ്കരിക്കുന്ന ദേവന്മാരോട് കൃപ ചെയ്ത് പ്രസന്നനാകണമേ.”

Verse 10

न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजस्सुरोत्तम ।।।।ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर।त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ।।।।

“ദേവോത്തമാ! നിന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സിനെ ലോകങ്ങൾ സഹിക്കുകയില്ല. ദേവി ഉമയോടുകൂടെ, ബ്രാഹ്മതപസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ യുക്തനായി തപശ്ചരണം ചെയ്യുക; ത്രിലോകഹിതാർത്ഥം ആ തേജസ്സിനെ നിന്റെ തേജസ്സിനുള്ളിൽ തന്നെ ധരിക്കുക.”

Verse 11

न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजस्सुरोत्तम ।।1.36.10।।ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर।त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ।।1.36.11।।

“ദേവോത്തമാ! നിന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സിനെ ലോകങ്ങൾ സഹിക്കുകയില്ല. ദേവി ഉമയോടുകൂടെ, ബ്രാഹ്മതപസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ യുക്തനായി തപശ്ചരണം ചെയ്യുക; ത്രിലോകഹിതാർത്ഥം ആ തേജസ്സിനെ നിന്റെ തേജസ്സിനുള്ളിൽ തന്നെ ധരിക്കുക.”

Verse 12

देवतानां वचश्श्रुत्वा सर्वलोकमहेश्वर:।बाढमित्यब्रवीत्सर्वान्पुनश्चैवमुवाच ह ।।।।

ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ച സർവ്വലോകമഹേശ്വരനായ മഹാദേവൻ എല്ലാവരോടും “ബാഢം, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു; പിന്നെയും ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 13

धारयिष्याम्यहं तेजस्तेजस्येव सहोमया।त्रिदशा: पृथिवी चैव निर्वाणमधिगच्छतु।।।।

ഉമയോടുകൂടെ ഞാൻ എന്റെ തന്നെ തേജസ്സിൽ ഈ തേജസ്സിനെ ധരിക്കും; ത്രിദശന്മാരും ഭൂമിയും ഒരുപോലെ നിർവാണമായ ശാന്തിയെ പ്രാപിക്കട്ടെ.

Verse 14

यदिदं क्षुभितं स्थानान्मम तेजो ह्यनुत्तमम्।धारयिष्यति कस्तन्मे ब्रुवन्तु सुरसत्तमा:।।।।

എന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നു എന്റെ ഈ അനുത്തമ തേജസ് ക്ഷുഭിതമായി നീങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, അതിനെ ആരാണ് ധരിക്കാൻ കഴിയുക? ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, എനിക്കു പറയുവിൻ.

Verse 15

एवमुक्तास्सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्वृषभध्वजम्।यत्तेज: क्षुभितं ह्येतत्तद्धरा धारयिष्यति।।।।

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സർവ്വദേവന്മാരും വൃഷഭധ്വജനായ ഭഗവാനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: “ഈ ക്ഷുഭിത തേജസ്സിനെ ധരാ—ഭൂമിയേ—ധരിക്കും.”

Verse 16

एवमुक्तस्सुरपति: प्रमुमोच महीतले।तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता सगिरिकानना।।।।

ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട സുരപതി (ശിവൻ) അതിനെ ഭൂതലത്തിൽ വിട്ടുവിട്ടു; ആ തേജസ്സാൽ പർവ്വതങ്ങളും വനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ സർവ്വ ഭൂമി വ്യാപിച്ചു.

Verse 17

ततो देवा: पुनरिदमूचुश्चाथ हुताशनम्।प्रविश त्वं महातेजो रौद्रं वायुसमन्वित:।।।।

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ വീണ്ടും ഹുതാശനനായ അഗ്നിയോടു പറഞ്ഞു: “ഹേ മഹാതേജസ്സേ, രുദ്രജന്യമായ ആ രൗദ്രതേജസ്സിൽ വായുവിനോടുകൂടെ പ്രവേശിക്ക.”

Verse 18

तदग्निना पुनर्व्याप्तं सञ्जातश्श्वेतपर्वत:।दिव्यं शरवणं चैव पावकादित्यसन्निभम्।।।।यत्र जातो महातेजा: कार्तिकेयोऽग्निसम्भव:।

ആ തേജസ് അഗ്നിയാൽ വീണ്ടും വ്യാപ്തമായപ്പോൾ ശ്വേതപർവ്വതമായി മാറി; പാവകന്റെയും ആദിത്യന്റെയും പോലെ ദീപ്തിയുള്ള ദിവ്യ ശരവണവും ആയി—അവിടെയാണ് അഗ്നിസംഭവനായ മഹാതേജസ്സുള്ള കാർത്തികേയൻ ജന്മം പ്രാപിച്ചത്.

Verse 19

अथोमां च शिवं चैव देवास्सर्षिगणास्तदा।पूजयामासुरत्यर्थं सुप्रीतमनसस्तत:।।।।

അതിനുശേഷം ദേവന്മാർ ഋഷിഗണങ്ങളോടുകൂടെ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ ഉമയെയും ശിവനെയും ആരാധിച്ചു; സംഭവിച്ചതാൽ അവരുടെ ഹൃദയം അതിയായി പ്രസന്നമായിരുന്നു.

Verse 20

अथ शैलसुता राम त्रिदशानिदमब्रवीत्।समन्युरशपत्सर्वान् क्रोधसंरक्तलोचना।।।।

അപ്പോൾ, ഹേ രാമാ, ശൈലസുതയായ ദേവി ത്രിദശന്മാരായ ദേവന്മാരോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ക്രോധത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൾ കോപത്തോടെ എല്ലാവരെയും ശപിച്ചു.

Verse 21

यस्मान्निवारिता चैव सङ्गति: पुत्रकाम्यया।अपत्यं स्वेषु दारेषु तस्मान्नोत्पादयिष्यथ।।1.36.21।।

പുത്രകാമനയോടെ ആഗ്രഹിച്ച എന്റെ സംഗമം തടയപ്പെട്ടതിനാൽ, അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം ഭാര്യമാരിൽ നിന്നു സന്താനം ജനിപ്പിക്കുകയില്ല.

Verse 22

अद्यप्रभृति युष्माकमप्रजास्सन्तु पत्नय:।।।।एवमुक्त्वासुरान् सर्वान् शशाप पृथिवीमपि।

“ഇന്നുമുതൽ നിങ്ങളുടെ ഭാര്യമാർ സന്താനരഹിതരാകട്ടെ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ സർവ്വദേവന്മാരെയും ശപിച്ചു; ഭൂമിയെയും ശപിച്ചു.

Verse 23

अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि।।।।न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधे मम पुत्रमनिच्छती।।।।

ഹേ അവനേ, നീ ഒരേ രൂപത്തിൽ നിലനില്ക്കുകയില്ല; അനേകം അധിപന്മാരുടെ ഭാര്യയായിത്തീരും. എന്റെ ക്രോധം കൊണ്ടു മലിനയായിട്ട്—എനിക്ക് പുത്രനെ ആഗ്രഹിക്കാതിരുന്ന ദുർമേധസേ—പുത്രജന്യമായ ആനന്ദം നീ പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 24

अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि।।1.36.23।।न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधे मम पुत्रमनिच्छती।।1.36.24।।

ഹേ അവനേ, നീ ഒരേ രൂപത്തിൽ നിലനില്ക്കുകയില്ല; അനേകം അധിപന്മാരുടെ ഭാര്യയായിത്തീരും. എന്റെ ക്രോധം കൊണ്ടു മലിനയായിട്ട്—എനിക്ക് പുത്രനെ ആഗ്രഹിക്കാതിരുന്ന ദുർമേധസേ—പുത്രജന്യമായ ആനന്ദം നീ പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 25

तान् सर्वान् व्रीडितान् दृष्ट्वा सुरान्सुरपतिस्तदा।गमनायोपचक्राम दिशं वरुणपालिताम्।।।।

അപ്പോൾ ആ സർവ്വദേവന്മാരും ലജ്ജിതരായിരിക്കുന്നതു കണ്ട ദേവാധിപൻ പുറപ്പെടുവാൻ ഒരുങ്ങി, വരുണൻ കാത്തിരിക്കുന്ന പടിഞ്ഞാറുദിക്കിലേക്കു തിരിഞ്ഞു.

Verse 26

स गत्वा तप आतिष्ठत्पार्श्वे तस्योत्तरे गिरौ।हिमवत्प्रभवे शृङ्गे सह देव्या महेश्वर:।।।।

അവിടെ ചെന്ന മഹേശ്വരൻ ദേവിയോടുകൂടെ ഹിമവത്പ്രഭവമായ ശൃംഗത്തിൽ, പർവ്വതത്തിന്റെ ഉത്തര പാർശ്വത്തിൽ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 27

एष ते विस्तरो राम शैलपुत्र्या निवेदित:।गङ्गाया: प्रभवं चैव शृणु मे सहलक्ष्मण:।।।।

ഹേ രാമാ! ശൈലപുത്രിയെ സംബന്ധിച്ച വിശദവിവരം ഞാൻ നിനക്കു അറിയിച്ചു; ഇനി ലക്ഷ്മണനോടുകൂടെ ഗംഗയുടെ ഉദ്ഭവകഥയും എന്നിൽ നിന്നു ശ്രവിക്കൂ.