Sarga 25
ताटकावृत्तान्तः — The Account of Tāṭakā and the Royal Duty to Protect
बालकाण्ड
ഈ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം സർഗത്തിൽ വിശ്വാമിത്രനും രാമനും തമ്മിൽ ഉപദേശാത്മകമായ സംവാദമാണ്. രാമൻ ഋഷിവചനത്തെ ഭക്തിപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച് ഒരു യുക്തിസഹ സംശയം ഉന്നയിക്കുന്നു—യക്ഷന്മാരുടെ ശക്തി പരിമിതമാണെന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ, എങ്ങനെ ഒരു സ്ത്രീക്ക് ആയിരം ആനകളുടെ ബലം ഉണ്ടാകാം? അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ വംശവും കാരണവും ചേർത്ത കഥ പറയുന്നു—യക്ഷൻ സുകേതു തപസ്സു ചെയ്തപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് പ്രസന്നനായി താടക എന്ന പുത്രിയെ നൽകി, അവൾക്ക് സഹസ്ര-ഗജതുല്യമായ അസാധാരണ ശക്തി അനുഗ്രഹിച്ചു। താടക സുന്ദനുമായി വിവാഹിതയായി മാരീചനെ പ്രസവിച്ചു; പിന്നീട് ശാപവശാൽ മാരീചൻ രാക്ഷസത്വം പ്രാപിച്ചു. സുന്ദന്റെ മരണത്തിനു ശേഷം താടകയും മാരീചനും അഗസ്ത്യനെ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; അപ്പോൾ അഗസ്ത്യൻ മാരീചനെ രാക്ഷസരൂപം ധരിക്കുമാറും, താടകയെ യക്ഷീരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭയങ്കര നരഭക്ഷിണിയായ രാക്ഷസിയായി മാറുമാറും ശപിച്ചു। തുടർന്ന് വിശ്വാമിത്രൻ രാജധർമ്മത്തിന്റെ കേന്ദ്രബോധനം സ്ഥാപിക്കുന്നു—പ്രജാരക്ഷണം, ചാതുര്വർണ്യക്രമത്തിന്റെ സംരക്ഷണം, ഗോ-ബ്രാഹ്മണപരിപാലനം എന്നിവ രാജത്വത്തിന്റെ സനാതനധർമ്മം; അതിനാൽ അധർമ്മഭീഷണി സൃഷ്ടിക്കുന്നവൾ സ്ത്രീയായാലും ലോകഹിതാർത്ഥം അവളെ നിഗ്രഹിക്കാൻ രാജകുമാരൻ മടിക്കരുത്. ഇന്ദ്രൻ മന്തരയെ വധിച്ചതും വിഷ്ണു കാവ്യയെ (ഭൃഗുപത്നിയെ) നശിപ്പിച്ചതും ഉദാഹരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, സംരക്ഷണാധികാരത്തിനുള്ളിലെ ന്യായ്യമായ ബലപ്രയോഗത്തിന്റെ ധാർമ്മിക അടിസ്ഥാനമാണ് ഈ സർഗം വ്യക്തമാക്കുന്നത്।
Shlokas
Verse 1
अथ तस्याप्रमेयस्य मुनेर्वचनमुत्तमम्।श्रुत्वा पुरुषशार्दूल: प्रत्युवाच शुभां गिरम्।।।।
അപ്പോൾ അപ്രമേയനായ മഹർഷി വിശ്വാമിത്രന്റെ ഉത്തമവചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ശേഷം, പുരുഷശാർദൂലനായ ശ്രീരാമൻ ശുഭവും മൃദുവുമായ വാക്കുകളാൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
Verse 2
अल्पवीर्या यदा यक्षा श्श्रूयन्ते मुनिपुङ्गव।कथन्नागसहस्रस्य धारयत्यबला बलम्।।।।
ഹേ മുനിപുംഗവാ, യക്ഷന്മാർ അല്പവീര്യമുള്ളവരെന്നു കേൾക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ദേഹബലത്തിൽ അബലയെന്നു കരുതപ്പെടുന്ന ഒരു സ്ത്രീ എങ്ങനെ ആയിരം ആനകളുടെ ബലം ധരിക്കും?
Verse 3
विश्वामित्रोऽब्रवीद्वाक्यं शृण येन बलोत्तरा।वरदानकृतं वीर्यं धारयत्यबला बलम्।।।।
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: കേൾക്കുക—അവൾ എങ്ങനെ ബലത്തിൽ അത്യുത്തമയായി; വരദാനത്താൽ ലഭിച്ച വീര്യത്താൽ ആ അബല സ്ത്രീ എങ്ങനെ അത്തരം മഹാബലം ധരിച്ചു.
Verse 4
पूर्वमासीन्महायक्षस्सुकेतुर्नाम वीर्यवान्।अनपत्यश्शुभाचारस्स च तेपे महत्तप:।।।।
പൂർവകാലത്ത് സുകേതു എന്ന പേരുള്ള മഹായക്ഷൻ ഉണ്ടായിരുന്നു—വീര്യവാൻ, ശുഭാചാരസമ്പന്നൻ, എന്നാൽ സന്താനമില്ലാത്തവൻ; അതുകൊണ്ട് അവൻ മഹത്തായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.
Verse 5
पितामहस्तु सुप्रीतस्तस्य यक्षपते स्तदा।कन्यारत्नं ददौ राम ताटकां नाम नामत:।।।।
ഹേ രാമാ! അപ്പോൾ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അത്യന്തം പ്രസന്നനായി, ആ യക്ഷപതിക്കു കന്യാരത്നം ദാനം ചെയ്തു—താടകാ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായവളെ.
Verse 6
ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्या: पितामह:।नत्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ ब्रह्मा महायशा:।।।।
യശസ്വിയായ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് അവൾക്കു ആയിരം ആനകളുടെ ബലം ദാനം ചെയ്തു; എന്നാൽ ആ യക്ഷനു പുത്രനെ ദയചെയ്തില്ല.
Verse 7
तां तु जातां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम्।झर्झपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम्।।।।
അവൾ ജനിച്ചു വളർന്ന്, രൂപയൗവനങ്ങളാൽ ദീപ്തയായി; യശസ്വിനിയായ അവളെ ഝർഝപുത്രനായ സുന്ദനു ഭാര്യയായി നൽകി.
Verse 8
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी पुत्रमजायत।मारीचं नाम दुर्धर्षं यश्शापाद्राक्षसोऽभवत्।।।।
കുറെ കാലത്തിനു ശേഷം ആ യക്ഷി ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു—അദമ്യനായ മാരീചൻ എന്നവനെ; ശാപം മൂലം അവൻ രാക്ഷസനായി മാറി.
Verse 9
सुन्दे तु निहते राम सागस्त्यमृषिसत्तमम्।ताटका सह पुत्रेण प्रधर्षयितुमिच्छति।।।।
ഹേ രാമാ! സുന്ദൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, താടക തന്റെ പുത്രനോടുകൂടെ ഋഷിശ്രേഷ്ഠനായ അഗസ്ത്യമുനിയെ ആക്രമിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
Verse 10
भक्षार्थं जातसंरम्भा गर्जन्ती साभ्यधावत।0आपतन्तीं तु तां दृष्ट्वा अगस्त्यो भगवानृषि:।।।।राक्षसत्वं भजस्वेति मारीचं व्याजहार स:। 1
ഭക്ഷിക്കാനുള്ള വാഞ്ഛകൊണ്ട് ഉന്മത്തയായി ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ പാഞ്ഞെത്തി. അവൾ ആക്രമിച്ച് വരുന്നതു കണ്ട ഭഗവാൻ ഋഷി അഗസ്ത്യൻ മാരീചനോട് ശാപവചനം പറഞ്ഞു: “നീ രാക്ഷസസ്വഭാവം സ്വീകരിക്ക.”
Verse 11
अगस्त्य: परमक्रुद्धस्ताटकामपि शप्तवान्।।।।पुरुषादी महायक्षी विरूपा विकृतानना।इदं रूपं विहायाथ दारुणं रूपमस्तु ते।।।।
പരമക്രുദ്ധനായ അഗസ്ത്യ മഹർഷി താടകയെയും ശപിച്ചു.
Verse 12
अगस्त्य: परमक्रुद्धस्ताटकामपि शप्तवान्।।1.25.11।।पुरुषादी महायक्षी विरूपा विकृतानना।इदं रूपं विहायाथ दारुणं रूपमस्तु ते।।1.25.12।।
“ഹേ മഹായക്ഷീ, മനുഷ്യഭക്ഷിണിയാകുക; വിരൂപിണീ, വികൃതമുഖീ! ഈ രൂപം ഉപേക്ഷിക്ക; ഇനി നിനക്കു ദാരുണമായ രൂപം വരട്ടെ.”
Verse 13
सैषा शापकृतामर्षा ताटका क्रोधमूर्छिता।देशमुत्सादयत्येनमगस्त्यचरितं शुभम्।।।।
ശാപജനിതമായ അപമാനത്തിൽ കത്തിയും ക്രോധമൂഢയായും ആയ ഈ താടക, അഗസ്ത്യൻ ശുഭമായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ഈ പുണ്യദേശത്തെ നശിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
Verse 14
एनां राघव दुर्वृत्तां यक्षीं परमदारुणाम्।गोब्राह्मणहितार्थाय जहि दुष्टपराक्रमाम्।।।।
ഹേ രാഘവാ, ദുഷ്ടവൃത്തിയുള്ളതും അത്യന്തം ക്രൂരവുമായ ഈ യക്ഷിയെ—ദുഷ്ടപരാക്രമയുള്ളവളെ—ഗോബ്രാഹ്മണഹിതാർത്ഥമായി സംഹരിക്കണമേ.
Verse 15
न ह्येनां शापसम्स्पृष्टां कश्चिदुत्सहते पुमान्।निहन्तुं त्रिषु लोकेषु त्वामृते रघुनन्दन।।।।
ശാപസ്പർശിതയായ ഈ യക്ഷിയെ ത്രിലോകങ്ങളിലും ആരും വധിക്കാൻ ധൈര്യമെടുക്കുന്നില്ല; ഹേ രഘുനന്ദനാ, നിന്നെ ഒഴികെ.
Verse 16
न हि ते स्त्रीवधकृते घृणा कार्या नरोत्तम।चातुर्वण्यहितार्थाय कर्तव्यं राजसूनुना।।।।
ഹേ നരോത്തമാ, സ്ത്രീവധമാണെന്ന കാരണത്താൽ കരുണകൊണ്ട് പിന്മാറേണ്ടതില്ല; ചാതുർവർണ്യഹിതാർത്ഥമായി രാജപുത്രൻ ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യണം.
Verse 17
नृशंसमनृशंसं वा प्रजारक्षणकारणात्।पातकं वा सदोषं वा कर्तव्यं रक्षता सता।।।।
പ്രജാരക്ഷണത്തിനായി, സദാചാരിയായ രക്ഷകൻ ആവശ്യമായത് ചെയ്യണം—അത് കഠിനമെന്നോ മൃദുവെന്നോ തോന്നട്ടെ, പാതകമെന്നോ ദോഷമുള്ളതെന്നോ തോന്നട്ടെ.
Verse 18
राज्यभारनियुक्तानामेष धर्मस्सनातन:।अधर्म्यां जहि काकुत्स्थ धर्मोह्यस्या न विद्यते।।।।
രാജ്യഭാരത്തിൽ നിയുക്തരായവർക്കിത് സനാതനധർമ്മം; ഹേ കാകുത്സ്ഥാ, ഈ അധർമ്മിണിയെ സംഹരിക്കണമേ—അവളിൽ ധർമ്മം ഇല്ല.
Verse 19
श्रूयते हि पुरा शक्रो विरोचनसुतां नृप।पृथिवीं हन्तुमिच्छन्तीं मन्थरामभ्यसूदयत्।।।।
ഹേ രാജകുമാരാ, പുരാതനകാലത്ത് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഭൂമിയെ നശിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച വിരോചനപുത്രി മന്തരയെ വധിച്ചതായി കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 20
विष्णुनापि पुरा राम भृगुपत्नी दृढव्रता।अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता।।।।
ഹേ രാമാ, പുരാതനകാലത്ത് വിഷ്ണുവും ദൃഢവ്രതയായ ഭൃഗുപത്നി—കാവ്യന്റെ മാതാവിനെ—ഇന്ദ്രനില്ലാത്ത ലോകം ആഗ്രഹിച്ചതിനാൽ വധിച്ചതായി പറയുന്നു.
Verse 21
एतैश्चान्यैश्च बहुभी राजपुत्र महात्मभि:।अधर्मसहिता नार्यो हता: पुरुषसत्तमै:।।।।
ഹേ രാജപുത്രാ, ഇവരാലും മറ്റും അനേകം മഹാത്മാക്കളായ പുരുഷോത്തമന്മാരാലും അധർമത്തോടു ചേർന്ന സ്ത്രീകൾ ധർമ്മസ്ഥാപനാർത്ഥം വധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
Verse 22
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: കേൾക്കുക—അവൾ എങ്ങനെ ബലത്തിൽ അത്യുത്തമയായി; വരദാനത്താൽ ലഭിച്ച വീര്യത്താൽ ആ അബല സ്ത്രീ എങ്ങനെ അത്തരം മഹാബലം ധരിച്ചു.
Frequently Asked Questions
The dilemma is Rāma’s hesitation about slaying a female offender. Viśvāmitra resolves it by defining the king’s protective mandate: when a being is adharmic and harms the land and its people, the prince may (and should) neutralize the threat for prajā-rakṣaṇa and the welfare of cows and brāhmaṇas.
Upadeśa: governance is an ethical office where compassion must be integrated with public protection. For those bearing royal burden, dharma is “sanātana” in the sense of enduring civic obligation—decisive action is justified when it prevents systemic harm and restores order.
The sarga highlights the sacred region associated with Agastya’s presence (“agastyacaritaṃ śubham”) as a cultural marker of ascetic sanctity being violated. It also references the cultural-legal ideal of cāturvarṇya welfare and the protection of go-brāhmaṇa as a standard of righteous kingship.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.