Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

एकाशीति तमः सर्गः

Bharata’s Grief, Courtly Summons, and the Assembly Hall

ततो भरतमायान्तं शतक्रतुमिवामराः।प्रत्यनन्दन्प्रकृतयो यथा दशरथं तथा।।।।

tato bharatam āyāntaṃ śatakratum ivāmarāḥ | pratyanandan prakṛtayo yathā daśarathaṃ tathā ||

പിന്നീട് ഭരതൻ അടുത്തുവരുമ്പോൾ, അമാത്യന്മാരും പ്രജകളും ദശരഥനെപ്പോലെ തന്നേ അവനെ സ്വാഗതം ചെയ്തു; ദേവന്മാർ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ)നെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നതുപോലെ.

ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (then)
भरतम्Bharata
भरतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आयान्तम्approaching
आयान्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootया (धातु) उपसर्गः आ-; वर्तमान-कृदन्त (शतृ)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त; विशेषणम् भरतम्
शत-क्रतुम्Śatakratu (Indra)
शत-क्रतुम्:
उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक) + क्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘शतं क्रतवो यस्य’ इति बहुव्रीहिरपि प्रसिद्धः (इन्द्र-पर्यायः), परन्तु रूपतः अत्र उपमानपदं; समासः शतक्रतुः
इवlike
इव:
सम्बन्ध (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्ययम् (comparative particle)
अमराःthe gods
अमराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
प्रत्यनन्दन्rejoiced at, greeted
प्रत्यनन्दन्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootनन्द् (धातु) उपसर्गः प्रति-
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
प्रकृतयःthe subjects/officials
प्रकृतयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; राज्याङ्गभूताः (subjects/ministers etc.)
यथाas
यथा:
सम्बन्ध (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान-सम्बन्धे अव्ययम् (as/just as)
दशरथम्Daśaratha
दशरथम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तथाso, likewise
तथा:
सम्बन्ध (Correlation marker)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formतुल्यतावाचक-अव्ययम् (so/in the same way)

Then as Bharata apprroached, ministers and subjects greeted him as they used to greet Dasaratha, just as gods greet Indra, the performer of a hundred sacrifices.

B
Bharata
D
Daśaratha
I
Indra (Śatakratu)

FAQs

Dharma is continuity of rightful order: honoring Bharata as one honors the king reflects loyalty to the institution of kingship and the expectation that power serves truth and duty.

Bharata arrives before the assembled ministers and people, who receive him with the same formal reverence shown earlier to Daśaratha.

Legitimacy and public trust—Bharata is treated with honor, implying confidence in his adherence to dharma and satya.