Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

पम्पा-ऋष्यमूक-मार्गोपदेशः

Guidance to Pampa and Rishyamuka; counsel to befriend Sugriva

कबन्धस्त्वनुशास्यैवं तावुभौ रामलक्ष्मणौ।स्रग्वी भास्करवर्णाभः खे व्यरोचत वीर्यवान्।।3.73.42।।

kabandhas tv anuśāsyaivaṃ tāv ubhau rāmalakṣmaṇau |

sragvī bhāskaravarṇābhaḥ khē vyarocata vīryavān ||3.73.42||

ഇങ്ങനെ രാമലക്ഷ്മണന്മാരെ ഉപദേശിച്ച ശേഷം, വീര്യവാൻ കബന്ധൻ—മാലാധാരി, സൂര്യവർണ്ണപ്രഭയിൽ ദീപ്തൻ—ആകാശത്തിൽ തിളങ്ങി നിന്നു.

कबन्धःKabandha
कबन्धः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkabandha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, contrast particle
अनुशास्यhaving instructed
अनुशास्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootanu-śās (अनु + शास् धातु)
FormAbsolutive in -ya (ल्यबन्त/अव्ययकृदन्त), ‘having instructed/advised’
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAvyaya, manner adverb (प्रकारवाचक)
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Masculine, Accusative (द्वितीया/2), Dual (द्विवचन)
उभौboth
उभौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootubha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (द्वितीया/2), Dual (द्विवचन); viśeṣaṇa of ‘tau’
रामलक्ष्मणौRama and Lakshmana
रामलक्ष्मणौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma + lakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
FormDvandva (द्वन्द्व) itaretara; Masculine, Accusative (द्वितीया/2), Dual (द्विवचन)
स्रग्वीwearing a garland
स्रग्वी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsragvin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; predicate adjective of ‘kabandhaḥ’
भास्करवर्णाभःhaving the radiance/colour of the sun
भास्करवर्णाभः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhāskara + varṇa + ābha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘bhāskaravarṇasya ābhaḥ’; Masculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; viśeṣaṇa of ‘kabandhaḥ’
खेin the sky
खे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (सप्तमी/7), Singular
व्यरोचतshone forth
व्यरोचत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-ruc (वि + रुच् धातु)
FormLaṅ-lakāra (लङ्/Imperfect past), Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Singular
वीर्यवान्valiant, powerful
वीर्यवान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvīryavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; viśeṣaṇa of ‘kabandhaḥ’

Having instructed both Rama and Lakshmana, courageous Kabandha, wearing a flower-garland, shone brightly like the Sun in the sky.

K
Kabandha
R
Rama
L
Lakshmana
S
sky
S
sun (bhāskara)

FAQs

Dharma is shown in the fruit of righteous action: Kabandha, aided by Rama’s deed, attains release and a purified form. Right conduct leads to restoration and uplift.

After advising the brothers, Kabandha appears transfigured and radiant, indicating his liberation and the completion of that episode.

Rama’s compassion and dutiful responsiveness, which become the occasion for Kabandha’s deliverance.