Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

अयोमुखी-दर्शनम् तथा कबन्ध-प्रवेशः

Ayomukhi Encounter and the ظهور of Kabandha

भयदामल्पसत्त्वानां बीभत्सां रौद्रदर्शनाम्।लम्बोदरीं तीक्ष्णदंष्ट्रां करालीं परुषत्वचम्।।।।भक्षयन्तीं मृगान्भीमान्विकटां मुक्तमूर्धजाम्।प्रैक्षेतां तौ ततस्तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।।।

bhayadām alpasattvānāṃ bībhatsāṃ raudradarśanām |

lambodarīṃ tīkṣṇadaṃṣṭrāṃ karālīṃ paruṣatvacam ||

bhakṣayantīṃ mṛgān bhīmān vikaṭāṃ muktamūrdhajām |

praikṣetāṃ tau tatas tatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau ||

അപ്പോൾ അവിടെ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഒരു ഭയാനക രാക്ഷസിയെ കണ്ടു—അൽപസത്ത്വർക്കു ഭയം പകരുന്ന, ബീഭത്സവും രൗദ്രദർശനവുമുള്ളവൾ; ലംബോദരിയായും തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രയുമായും കരാളയും പരുഷചർമ്മയുമായും; ഭീകര മൃഗങ്ങളെ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, വികടരൂപിണിയും അഴിച്ചുവിട്ട മുടിയുള്ളവളും.

भयदाम्causing fear
भयदाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + दा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास ('giver of fear'), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बीभत्साम्-विशेषण
अल्पसत्त्वानाम्of the timid
अल्पसत्त्वानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअल्प + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास ('of the faint-hearted'), पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
बीभत्साम्hideous (woman)
बीभत्साम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबीभत्स (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; राक्षसी-स्त्री-विशेषण
रौद्रदर्शनाम्of terrifying appearance
रौद्रदर्शनाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ('whose appearance is fierce'), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बीभत्साम्-समन्वय
लम्बोदरीम्big-bellied
लम्बोदरीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलम्ब + उदरिन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ('having a hanging/big belly'), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तीक्ष्णदंष्ट्राम्sharp-fanged
तीक्ष्णदंष्ट्राम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ('having sharp fangs/teeth'), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
करालीम्grim, frightful
करालीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकराल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परुषत्वचम्rough-skinned
परुषत्वचम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरुष + त्वच् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ('having rough skin'), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भक्षयन्तीम्devouring
भक्षयन्तीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) → भक्षयन्ती (वर्तमान-कृदन्त/शतृ)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; स्त्री-विशेषण
मृगान्animals, deer
मृगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
भीमान्fearful
भीमान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; मृगान्-विशेषण
विकटाम्monstrous
विकटाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविकट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मुक्तमूर्धजाम्with dishevelled hair
मुक्तमूर्धजाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्त + मूर्धज (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास ('having loosened hair'), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रैक्षेताम्the two saw
प्रैक्षेताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + ईक्ष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन (Dual), आत्मनेपद
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
ततःthen
ततः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (then)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
भ्रातरौtwo brothers
भ्रातरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
रामलक्ष्मणौRāma and Lakṣmaṇa
रामलक्ष्मणौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (copulative: 'Rāma and Lakṣmaṇa'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; भ्रातरौ-समन्वय

Then the two brothers saw a fearful demoness who could strike terror in the mind of the timid, an uncouth figure with huge curved skins, with a big stomach, dishevelled hair, sharp and long teeth, devouring wild animals.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
R
rākṣasī (demoness)

FAQs

Dharma is discernment: the text contrasts civilized restraint with predatory violence, marking the rākṣasī’s adharma (harm to beings) as a moral and narrative warning.

While moving through the forest, the brothers encounter a terrifying demoness who is actively preying on animals.

Alertness and composure in the face of भय (fear): the brothers observe and assess a threat rather than panic.