HomeRamayanaAranya KandaSarga 5Shloka 43
Previous Verse

Shloka 43

शरभङ्गाश्रमगमनम् तथा इन्द्रदर्शनम्

Approach to Sarabhanga’s Hermitage and the Vision of Indra

स पुण्यकर्मा भुवने द्विजर्षभः पितामहं सानुचरं ददर्श ह।पितामहश्चापि समीक्ष्य तं द्विजं ननन्द सुस्वागतमित्युवाच ह।।3.5.43।।

sa puṇyakarmā bhuvane dvijarṣabhaḥ pitāmahaṃ sānucaraṃ dadarśa ha |

pitāmahaś cāpi samīkṣya taṃ dvijaṃ nananda susvāgatam ity uvāca ha || 3.5.43 ||

പുണ്യകർമ്മനായി ഭൂവനത്തിൽ ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശരഭംഗൻ, അനുചരന്മാരോടുകൂടി വന്ന പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെ ദർശിച്ചു. പിതാമഹനും ആ ദ്വിജനെ കണ്ടു ആനന്ദിച്ച് ‘സുസ്വാഗതം’ എന്നു പറഞ്ഞു സ്വാഗതം ചെയ്തു.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
puṇya-karmāone of meritorious deeds
puṇya-karmā:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (adjective) of saḥ
bhuvanein the world
bhuvane:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootbhuvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
dvija-ṛṣabhaḥbest of the twice-born (brahmins)
dvija-ṛṣabhaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्ता/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + ṛṣabha (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: ‘of the twice-born, bull/best’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; saḥ-समनाधिकरण (appositional)
pitāmahamBrahmā (the grandsire)
pitāmaham:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
sa-anucaramwith attendants
sa-anucaram:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + anucara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (‘with followers’); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; pitāmaham-विशेषण
dadarśasaw
dadarśa:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
haindeed
ha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formनिपात (particle), पदपूरण/अनुनासिक-भाव (emphatic/metrical)
pitāmahaḥBrahmā
pitāmahaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि = ‘also/indeed’ (emphasis/addition)
samīkṣyahaving looked at
samīkṣya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-īkṣ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ‘having seen/observed’
tamthat (him)
tam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
dvijamthe brahmin (twice-born)
dvijam:
Karma-samānādhikaraṇa (कर्म-apposition)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; tam-समनाधिकरण
nanandarejoiced
nananda:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootnand (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
su-svāgatama warm welcome
su-svāgatam:
Karma (कर्म/Object of uvāca)
TypeNoun
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + svāgata (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘good welcome’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; iti-पूर्वकं वाक्यांश (quoted expression)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-चिह्न अव्यय (quotative particle)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
haindeed
ha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formनिपात (particle), पदपूरण/अनुनासिक-भाव (emphatic/metrical)

Sarabhanga, performer of sacred deeds, saw Brahma with his followers৷৷ Brahma also seeing Sarabhanga, the best among the brahmins, welcomed him gladly.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē pañcamaḥ sargaḥ৷৷Thus ends the fifth sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

Ś
Śarabhanga
B
Brahmā (Pitāmaha)

FAQs

Dharma is shown as honoring spiritual merit: the divine (Brahmā) recognizes and welcomes the ascetic whose life is grounded in righteous deeds and tapas.

In the Śarabhanga episode (Aranya Kāṇḍa, Sarga 5), Brahmā arrives with attendants; Śarabhanga sees him, and Brahmā warmly greets the sage.

Śarabhanga’s puṇya and brahminical excellence—steadfast sacred conduct that earns reverence even from the highest deity.