Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

सीतया लक्ष्मणप्रेषणम् — Sita urges Lakshmana to seek Rama

The crisis of the ‘distressed voice’

सुदुष्टस्त्वं वने राममेकमेकोऽनुगच्छसि।मम हेतोः प्रतिच्छन्नः प्रयुक्तोभरतेन वा।।3.45.24।।

suduṣṭas tvaṃ vane rāmam ekam eko ’nugacchasi |

mama hetoḥ praticchannaḥ prayukto bharatena vā || 3.45.24 ||

നീ അത്യന്തം ദുഷ്ടൻ: വനത്തിൽ രാമൻ ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കുമ്പോൾ നീയും ഒറ്റയ്ക്ക് അവനെ പിന്തുടരുന്നു; എന്റെ കാരണത്താൽ നിന്റെ ഉദ്ദേശം മറച്ചുവെച്ച് വന്നിരിക്കുന്നു—ഭരതൻ അയച്ചതാകാം.

suduṣṭaḥvery wicked
suduṣṭaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + duṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; tvam इत्यस्य विशेषणम्
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
vanein the forest
vane:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ekamalone
ekam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; rāmam इत्यस्य विशेषणम्
ekaḥalone (yourself)
ekaḥ:
Karta (कर्ता/subject apposition)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; tvam इत्यस्य अप्पोजिशन (‘you, alone’)
anugacchasifollow
anugacchasi:
Kriyā (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootanu-√gam (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
hetoḥfor the sake (of)
hetoḥ:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeNoun
Roothetu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/पञ्चमी, एकवचन; अत्र षष्ठी-सम्बन्धे ‘for my sake’ (mama hetoḥ)
praticchannaḥdisguised/hidden
praticchannaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprati-√chad (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; tvam इत्यस्य विशेषणम्
prayuktaḥemployed/sent
prayuktaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa/State (अवस्था)
TypeAdjective
Rootpra-√yuj (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; tvam इत्यस्य विशेषणम्; कर्मणि-भावः ‘employed/sent’
bharatenaby Bharata
bharatena:
Karta (कर्ता/agent in passive sense with prayuktaḥ)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
or
:
Nipāta (निपात/alternative)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्प-निपात (disjunctive particle: or)

O Lakshmana,do you speak such words seeing the disaster of Rama? No wonder that cruel men who always move like you in disguise will thus resort to sinful action against rivals.

S
Sītā
L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
B
Bharata
V
vana (forest)

FAQs

The verse warns how anxiety can lead to adharma through false attribution of motives; Dharma requires fairness and truth-aligned speech.

Sītā, overwhelmed, accuses Lakṣmaṇa of secretly following Rāma with ulterior motives, even suggesting Bharata’s involvement.

Indirectly, Lakṣmaṇa’s fidelity is highlighted by the extremity of the accusation he must bear without retaliation.