Next Verse

Shloka 1

विराधप्रश्नोत्तर-युद्धम्

Viradha’s Challenge and the Clash in Dandaka

इत्युक्त्वा लक्ष्मणश्श्रीमान्विराधे प्रहसन्निव।कोभवान्वनमभ्येत्य चरिष्यसि यथासुखम्।।3.3.1।।

ity uktvā lakṣmaṇaḥ śrīmān virādhe prahasann iva |

ko bhavān vanam abhyetya cariṣyasi yathāsukham || 3.3.1 ||

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ശ്രീമാൻ ലക്ഷ്മണൻ വിരാധനോട് അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: “നീ ആരാണ്? വനത്തിലേക്ക് വന്ന് ഇവിടെ ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നത് എന്തിന്?”

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थ-अव्यय
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund), ‘having said’
lakṣmaṇaḥLakṣmaṇa
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śrīmānillustrious
śrīmān:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (lakṣmaṇaḥ)
virādheto/at Virādha
virādhe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvirādha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
prahasansmiling/laughing
prahasan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra + has (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय
kaḥwho
kaḥ:
Kartṛsāmānādhikaraṇya (कर्तृ-सामानाधिकरण्य)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
bhavānare you
bhavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आदरार्थक-प्रयोग (polite ‘you’)
vanamthe forest
vanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
abhyetyahaving come to
abhyetya:
Pūrvakāla (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootabhi + i (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund), ‘having come’
cariṣyasiwill you roam
cariṣyasi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
yathāsukhamat will/comfortably
yathāsukham:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootyathā + sukha (अव्यय-समास)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम् (adverb)

Graceful Lakshmana asked Viradha with a smile, Who are you wandering in the forest at will ?.

L
Lakṣmaṇa
V
Virādha
F
forest (Araṇya/Daṇḍaka region context)

FAQs

Dharma includes vigilance and rightful inquiry: an intruder who threatens the forest-dwellers must be identified and confronted within maryādā (proper conduct).

At the beginning of the Virādha episode, Lakṣmaṇa questions the rākṣasa-like being who is moving freely in the forest.

Alertness and courage—Lakṣmaṇa’s readiness to assess a threat while maintaining composure.