Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः

Sarga 29: Rama’s Admonition to Khara and the Shattering of the Mace

उद्वेजनीयो भूतानां नृशंसः पापकर्मकृत्।त्रयाणामपि लोकानामीश्वरोऽपि न तिष्ठति।।।।

udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt | trayāṇām api lokānām īśvaro ’pi na tiṣṭhati ||

സകല ജീവികൾക്കും ഭയം പകരുന്ന, ക്രൂരനും പാപകർമ്മകാരനും ആയവൻ—മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായാലും നിലനിൽക്കുകയില്ല.

उद्वेजनीयःone who is to be feared/causes agitation; distressing
उद्वेजनीयः:
कर्तृ-विशेषणम् (कर्ता-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootउद्-√विज् (धातु) + अनीय (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त-विशेषणम्; अनीय-प्रत्ययान्तः (भाव्य/योग्य-अर्थः); प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गः
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिकम्; √भू (धातु) + क्त)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गः
नृशंसःwicked, cruel
नृशंसः:
कर्तृ-विशेषणम् (कर्ता-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootनृशंस (प्रातिपदिकम्)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गः
पापकर्मकृत्doer of sinful deeds
पापकर्मकृत्:
कर्ता (सम्बोधन/वर्णन-रूपेण कर्तृपदस्य समानाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिकम्) + कर्म (प्रातिपदिकम्) + √कृ (धातु) + क्विप् (कृत्-प्रत्यय; कृत्)
Formसमासः: पापस्य कर्म (षष्ठी-तत्पुरुष) / पापकर्म (कर्मधारय-सम्भवः) + कृत् (क्विपन्त-कृदन्तः); प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गः
त्रयाणाम्of the three
त्रयाणाम्:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिकम्)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः (लोकानाम् इति पदेन सह)
अपिeven, also
अपि:
सम्बन्ध-बोधक/अलंकारिक-निपातः
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्ययम्)
Formअव्ययम्; निपातः (समुच्चय/अपवाद/अतिशयार्थे)
लोकानाम्of worlds
लोकानाम्:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिकम्)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुल्लिङ्गः
ईश्वरःlord, ruler
ईश्वरः:
कर्ता
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिकम्)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गः
अपिeven (if)
अपि:
सम्बन्ध-बोधक/अलंकारिक-निपातः
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्ययम्)
Formअव्ययम्; निपातः (अपवाद/अतिशयार्थे)
not
:
निषेधक
TypeIndeclinable
Rootन (अव्ययम्)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः
तिष्ठतिstands, remains, survives
तिष्ठति:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्

Indeed, (it is strange that) you do not see me holding a mace and standing here like an unshakeable mountain which contains minerals and supports the earth.

R
Rāma
K
Khara

FAQs

Adharma is self-destructive: cruelty and sinful conduct ultimately lead to downfall, regardless of power or status.

Rāma addresses Khara in the forest confrontation, warning that wickedness cannot sustain itself.

Rāma’s moral clarity—he frames the conflict as a consequence of ethical law (karma), not mere personal rivalry.