Shloka 16

खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः।।।।प्राकम्पत भुजस्सव्यस्स्वरश्चास्यावसज्जत।

kharasya ca rathasthasya nardamānasya dhīmataḥ |

prākampata bhujaḥ savyaḥ svaraś cāsyāvasajjata || 3.23.16 ||

രഥത്തിൽ ഇരുന്ന് ഗർജ്ജിച്ചിരുന്ന ബുദ്ധിമാൻ ഖരന്റെ ഇടത് ഭുജം ശക്തിയായി വിറച്ചു; അവന്റെ സ്വരവും കണ്ഠത്തിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയി.

खरस्यof Khara
खरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
रथस्थस्यwho was on the chariot
रथस्थस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootरथस्थ (प्रातिपदिक: रथ + स्थ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण to 'खरस्य'
नर्दमानस्यof (him) roaring/shouting
नर्दमानस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootनर्दमान (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (present middle participle/शानच्), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण to 'खरस्य'
धीमतःof the intelligent one
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण to 'खरस्य'
प्राकम्पतshook violently
प्राकम्पत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कम्प् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
भुजःarm; shoulder
भुजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सव्यःleft
सव्यः:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण to 'भुजः'
स्वरःvoice; throat
स्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
also
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अस्यhis
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अवसज्जतbecame stuck; failed; was choked
अवसज्जत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + सज्ज् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

While the intelligent and courageous Khara was seated on the chariot and shouting,his left shoulder shook violently and throat throttled.

K
Khara
C
chariot

FAQs

Dharma teaches inner truthfulness: even when the mind boasts, the body can reveal fear and foreknowledge—an invitation to desist from wrongdoing before disaster.

As Khara advances loudly toward battle, bodily omens strike him—trembling and a failing voice—signaling imminent defeat.

Humility and self-correction: the moment calls for acknowledging warning signs and abandoning an unrighteous course.