Next Verse

Shloka 1

खर

शूर्पणखा-संवादः | Khara and Surpanakha: Lament, Reproach, and the Janasthana Crisis

स पुनः पतितां दृष्ट्वा क्रोधाच्छूर्पणखां खरः।उवाच व्यक्तया वाचा तामनर्थार्थमागताम्।।।।

sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhāc chūrpaṇakhāṃ kharaḥ | uvāca vyaktayā vācā tām anarthārtham āgatām ||

വീണ്ടും നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്ന ശൂർപണഖയെ കണ്ടപ്പോൾ, ക്രോധം നിറഞ്ഞ ഖരൻ വ്യക്തമായ വാക്കുകളിൽ അവളോട് പറഞ്ഞു—അവൾ തന്നേ അനർത്ഥം വരുത്തിക്കൊണ്ട് വന്നതിനാൽ.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc.), Prathamā vibhakti, Ekavacana
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAdverb
patitāmfallen
patitām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpatita (कृदन्त; √पत् धातु)
FormStrīliṅga (fem.), Dvitīyā vibhakti, Ekavacana; Kta-ppp (क्त) qualifying śūrpaṇakhām
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु)
FormAbsolutive (त्वा)
krodhātfrom anger / angrily
krodhāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc.), Pañcamī vibhakti (ablative), Ekavacana
śūrpaṇakhāmŚūrpaṇakhā
śūrpaṇakhām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśūrpaṇakhā (प्रातिपदिक; proper noun)
FormStrīliṅga (fem.), Dvitīyā vibhakti, Ekavacana
kharaḥKhara
kharaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkhara (प्रातिपदिक; proper noun)
FormPuṃliṅga (masc.), Prathamā vibhakti, Ekavacana
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
FormLiṭ lakāra (perfect), Prathama puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
vyaktayāwith clear
vyaktayā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootvyakta (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (fem.), Tṛtīyā vibhakti (instrumental), Ekavacana; qualifying vācā
vācāspeech / words
vācā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (fem.), Tṛtīyā vibhakti, Ekavacana
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (fem.), Dvitīyā vibhakti, Ekavacana
anartha-arthamfor a harmful purpose / to misfortune
anartha-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootanartha + artha (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (neut.), Dvitīyā vibhakti, Ekavacana; Tatpuruṣa: anarthaḥ arthaḥ yasya/tadartham = 'for a harmful purpose'
āgatāmwho had come
āgatām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootāgata (कृदन्त; √गम् धातु)
FormStrīliṅga (fem.), Dvitīyā vibhakti, Ekavacana; Kta-ppp qualifying tām

Seeing Surpanakha collapse, Khara said in clear terms about the unfortunate situation she had created:

K
Khara
S
Shurpanakha (Śūrpaṇakhā)

FAQs

Adharma leads to self-made ruin: reckless desire and wrongdoing invite consequences that spread beyond oneself.

After Shurpanakha is disgraced and falls, Khara reacts angrily and addresses her about the trouble she has caused.

The verse highlights not virtue but a warning: anger and impulsive conduct cloud judgment and escalate conflict.