Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

हेमन्तवर्णनम् तथा भरतधर्मनिष्ठा-चिन्तनम्

Winter Description and Reflection on Bharata’s Devotion

सोऽपि वेलामिमां नूनमभिषेकार्थमुद्यतः।वृतः प्रकृतिभिर्नित्यं प्रयाति सरयूं नदीम्।।।।

so 'pi velām imāṃ nūnam abhiṣekārtham udyataḥ |

vṛtaḥ prakṛtibhir nityaṃ prayāti sarayūṃ nadīm ||

ഇപ്പോഴിതാ, അവനും അഭിഷേകാർത്ഥം സ്നാനത്തിനായി ഉത്സുകനായി, രാജ്യത്തിലെ പ്രജകളാൽ നിത്യവും ചുറ്റപ്പെട്ട് സരയൂ നദിയിലേക്കു പോകുന്നു.

सःhe (Bharata)
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also)
वेलाम्time/occasion
वेलाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इमाम्this
इमाम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वेलाम् इति विशेषण
नूनम्surely
नूनम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (certainly)
अभिषेक-अर्थम्for bathing/ablution
अभिषेक-अर्थम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootअभिषेक (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे अव्ययीभाववत् (for the purpose of); तत्पुरुषः (अभिषेकस्य अर्थः)
उद्यतःready/intending
उद्यतः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्यत (कृदन्त; √यत् (धातु) + उद् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषण
वृतःsurrounded
वृतः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषण
प्रकृतिभिःby the subjects/people
प्रकृतिभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
नित्यम्daily/always
नित्यम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्यम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (always/daily)
प्रयातिgoes forth
प्रयाति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु) (प्र उपसर्ग)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सरयूम्Sarayu
सरयूम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरयू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नदीम्river
नदीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सरयूम् इति विशेषण/अप्पोजिशन

At this time, Bharata, accompanied by his subjects, must be daily going to river Sarayu for ablution.

B
Bharata
S
Sarayu River

FAQs

Dharma appears as disciplined daily conduct: Bharata maintains ritual and public responsibility with humility, showing that leadership must be grounded in purity, truth, and service.

Rama imagines Bharata’s daily routine in Ayodhya—going with the citizens to the Sarayu for ablutions—while Rama remains in exile.

Responsibility and devotion: Bharata continues rightful practices and public duties while remaining inwardly loyal to Rama.