Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

पञ्चवटी-निवासः

Settlement at Pañcavaṭī and Construction of the Hermitage

सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः।नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।3.15.16।।चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि।पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।3.15.17।।चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि।धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।3.15.18।।

sālaiḥ tālaiḥ tamālaiś ca kharjūrapanasāmrakaiḥ | nīvārais timiśaiś caiva punnāgaiś copaśobhitāḥ || 3.15.16 ||

cūtair aśokais tilakaiś campakaiḥ ketakair api | puṣpagulmalatopetais tais tais tarubhir āvṛtāḥ || 3.15.17 ||

candanaiḥ spandanaiḥ nīpaiḥ parṇāsair likucair api | dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṃśukapāṭalaiḥ || 3.15.18 ||

ഇതും അതേ വർണ്ണന തന്നെ: പഞ്ചവടീ പ്രദേശം സാല, താല, തമാല, ഖർജൂര, പനസ, ആമ്രവൃക്ഷങ്ങൾ; നീവാര, ഘനമായ തിമിശ, പുന്നാഗം എന്നിവകൊണ്ട് ശോഭിതം; ചൂത, അശോക, തിലക, ചമ്പക, കേതക എന്നിവയും പുഷ്പിത കുറ്റിച്ചെടികളും ലതകളും ചേർന്ന് നാനാവിധ വൃക്ഷങ്ങളാൽ എല്ലാടവും മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ചന്ദനം, സ്പന്ദനം, നീപം, പർണാസം, ലികുചം, ധവം, അശ്വകർണം, ഖദിരം, ശമീ, കിംശുകം, പാടലം എന്നിവയും അതിനെ കൂടുതൽ മനോഹരമാക്കുന്നു.

idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र विशेष्य-रूपेण (this [place])
puṇyamholy
puṇyam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'holy/meritorious'
idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
medhyamfit for sacrifice
medhyam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmedhya (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'fit for sacrifice/purifying'
idamthis
idam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
bahu-mṛga-dvijamfull of many animals and birds
bahu-mṛga-dvijam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbahu + mṛga + dvija (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहवः मृगाः द्विजाश्च यस्मिन् (समाहारार्थे बहुव्रीहिः सम्भवः; परन्तु रूपतः विशेषण-समासप्रयोगः); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'abounding in animals and birds'
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
vatsyāmawe shall dwell
vatsyāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन
saumitreO Saumitra (Lakshmana)
saumitre:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsaumitra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; लक्ष्मणस्य संबोधन
sārdhamtogether with
sārdham:
Sahartha (सहार्थ/association)
TypeIndeclinable
Rootsārdham (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (together/along with)
etenawith this
etena:
Sahartha (सहार्थ/association)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन
pakṣiṇābird (Jatāyu)
pakṣiṇā:
Sahartha (सहार्थ/association)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन

This is a holy place fit for sacrifice. There are many animals and birds here.Hence we will reside here with Jatayu.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma remains the cultivation of a pure, restrained life supported by a harmonious environment; the repetition underscores the suitability of the place for righteous dwelling.

The dataset repeats the flora block, a known possibility in recensional transmission and verse-number handling.

Consistency and discernment—choosing a stable, nourishing setting for dharmic life in exile.