Previous Verse

Shloka 19

Māhātmya of the Kāverī–Narmadā Confluence (Patreśvara Tīrtha): Sin-Removal and Merit

कावेरीसंगमे स्नात्वा तत्फलं तस्य जायते । एवं तु तस्य राजेंद्र कावेरीसंगमं महत् । पत्रेश्वरेति विख्यातं सर्वपापहरं परम्

kāverīsaṃgame snātvā tatphalaṃ tasya jāyate | evaṃ tu tasya rājeṃdra kāverīsaṃgamaṃ mahat | patreśvareti vikhyātaṃ sarvapāpaharaṃ param

കാവേരി സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അതിന് തുല്യമായ പുണ്യഫലം ലഭിക്കുന്നു; ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ആ മഹത്തായ കാവേരി‑സംഗമം ‘പത്രേശ്വര’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം, സർവ്വപാപഹരമായ പരമ തീർത്ഥം।

कावेरी-सङ्गमेat the confluence of the Kaveri
कावेरी-सङ्गमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकावेरी (प्रातिपदिक) + सङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कावेर्याः सङ्गमः)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
तत्-फलम्that fruit/result
तत्-फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य फलम्)
तस्यfor him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन (सर्वनाम)
जायतेarises/comes to be
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधसूचक निपात (particle)
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (सर्वनाम)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
कावेरी-सङ्गमम्the Kaveri confluence
कावेरी-सङ्गमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकावेरी (प्रातिपदिक) + सङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (विशेषणम्)
पत्रेश्वर-इतिas ‘Patreśvara’
पत्रेश्वर-इति:
Quotative marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootपत्रेश्वर (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
Formइति-प्रयोगः (quotative particle) नामनिर्देशार्थम्
विख्यातम्renowned/called
विख्यातम्:
Predicate (विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeVerb
Rootवि-ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सर्व-पाप-हरम्removing all sins
सर्व-पाप-हरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वेषां पापानां हरः)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (विशेषणम्)

Unspecified narrator addressing a king (rājendra) in the Svarga-khaṇḍa dialogue context

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: कावेरीसंगमे/कावेरीसंगमं = कावेरी-सङ्गमे/कावेरी-सङ्गमम् (षष्ठी-तत्पुरुष). राजेंद्र = राजेन्द्र. पत्रेश्वरेति = पत्रेश्वर इति. सर्वपापहरं = सर्व-पाप-हरम् (तत्पुरुष).

K
Kāverī
P
Patreśvara

FAQs

It teaches the tīrtha-mahātmya principle: bathing (snāna) at a sacred river confluence—here the Kāverī-saṅgama—yields spiritual merit and is praised as a powerful means of sin-removal.

The verse states that the great confluence of the Kāverī is renowned by the name Patreśvara, presenting it as a named sacred site associated with purification.

It emphasizes intentional pilgrimage practice—approaching sacred places with reverence and performing purificatory bathing—as a traditional discipline aimed at moral-spiritual renewal (pāpa-kṣaya).