Adhyaya 72

ഈ അധ്യായത്തിൽ മഹാദേവൻ പാർവതിയോട് ഗോപാല-വിദ്യയുടെ രഹസ്യവും വ്രജ-ഭക്തിയുടെ മഹിമയും ഉപദേശിക്കുന്നു. ഉഗ്രതപാ, സത്യതപാ, ഹരിധാമ, ജാബാലി മുതലായ തപസ്വികൾ കൃഷ്ണമന്ത്രജപവും കാമ-ബീജ സംയോജനവും ചെയ്ത് സിദ്ധി, ദർശനം, സ്വപ്നരൂപ ദിവ്യസാക്ഷാത്കാരം എന്നിവ നേടുന്നു; അവസാനം ഗോകുലം/നന്ദവനത്തിൽ ഗോപികളായോ ഗോപികളുടെ സേവകരായോ പുനർജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു. പത്ത്, പതിനഞ്ച്, പതിനെട്ട്, ഇരുപത്, ഇരുപത്തിയഞ്ച് അക്ഷരമന്ത്രങ്ങളുടെ ജപവും വൃന്ദാവനകേന്ദ്രിത ധ്യാനവും വിവരിക്കുന്നു—രാസലീല, വേണുനാദം, പീതാംബരം, വൈജയന്തീമാല തുടങ്ങിയ ദിവ്യരൂപചിത്രങ്ങളോടെ. സുനന്ദാ, ഭദ്രാ, രംഗവേണി തുടങ്ങിയ ഗോപികകളുടെ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങൾ വ്രജസേവയും പ്രേമഭക്തിയും ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുന്നു. ഒരു നിർണായക ഉപദേശത്തിൽ ‘ഞാൻ ബ്രഹ്മവിദ്യ’ എന്നു സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു തപസ്വിനി ബാലിക, കൃഷ്ണനോടുള്ള പ്രേമഭക്തിയില്ലാതെ ജ്ഞാനം അപൂർണ്ണമാണെന്ന് സമ്മതിച്ച് പൂജാവിധി പകർന്നു നൽകുന്നു. അവസാനം പുണ്യശ്രവയും അവന്റെ പുത്രനും ശിവകൃപയാൽ ഗോപാല-വിദ്യ ലഭിക്കുകയും, ജ്യോതിര്മയമായ വൃന്ദാവനദ്വീപത്തിന്റെ മാനകധ്യാനം പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫലശ്രുതിയിൽ ഈ അധ്യായപാരായണത്താൽ വാസുദേവധാമപ്രാപ്തിയും മോക്ഷവും ലഭിക്കും എന്നു വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.