Adhyaya 54

രാമന്റെ അശ്വമേധയാഗം നടക്കുമ്പോൾ ജാനകീപുത്രനായ ലവൻ ഋഷിപുത്രന്മാരോടൊപ്പം സമിധ് ശേഖരിക്കാൻ വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ സ്വർണഫലകചിഹ്നം ധരിച്ചും ദിവ്യസുഗന്ധങ്ങളാൽ അഭിഷിക്തനുമായും ദീക്ഷിതനായ യാഗാശ്വത്തെ അവൻ കാണുന്നു. ആശ്രമവാസി ഒരാൾ അശ്വത്തിന്റെ വരവിന്റെ കാരണം ചോദിക്കുമ്പോൾ, ലവൻ അടുത്തുചെന്ന് ഫലകത്തിലെ പ്രഖ്യാപനം വായിക്കുന്നു; അതിൽ സൂര്യവംശത്തിന്റെ മഹിമയും രാമന്റെ യാഗോദ്ദേശവും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിനിടെ ചിലരുടെ ദർപ്പഭരിതമായ വെല്ലുവിളികളും ഗർവോക്തികളും—രാമനെയും ശത്രുഘ്നനെയും അപമാനിക്കുന്നവ—കേട്ട് ലവൻ ക്രുദ്ധനാകുന്നു. ഋഷിപുത്രന്മാരുടെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ അവഗണിച്ച് അവൻ അശ്വത്തെ ബന്ധിക്കുന്നു. ശത്രുഘ്നന്റെ അനുചരർ അശ്വത്തെ മോചിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ലവൻ അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ച് അവരുടെ ഭുജങ്ങൾ ഛേദിച്ച് തടയുന്നു. അവർ ശത്രുഘ്നനോട് വാർത്ത അറിയിക്കുന്നു; അതോടെ അശ്വമേധസംഘർഷത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം—രാജാധികാരവും ധർമ്മപരിധിയും യുവക്ഷത്രിയവീര്യത്തിന്റെ പരീക്ഷയും—ഉദയം ചെയ്യുന്നു.