Adhyaya 50

രാമന്റെ അശ്വമേധയാഗം നടക്കുമ്പോൾ യാഗാശ്വം പിടിച്ചെടുത്തുവെന്നും തന്റെ സൈനികരെ അപമാനിച്ചുവെന്നും ശത്രുഘ്നന് വാർത്ത ലഭിക്കുന്നു. കോപം ഉയർന്നാലും മന്ത്രി സുമതി ദൂതനീതിയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു—ബലം കൊണ്ട് സാധിക്കാത്തതും ദൂതന്റെ വാക്ക് സാധിപ്പിക്കുമെന്നു. അതിനാൽ ശത്രുഘ്നൻ വാലിപുത്രനായ അങ്കദൻ/ഹരീശ്വരനെ ദൂതനാക്കി സമീപത്തെ കുണ്ഡല നഗരത്തിലേക്ക് അയക്കുന്നു. അവിടെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ക്ഷത്രിയരാജാവ് സുരഥൻ ഭരിക്കുന്നു; രാമപാദഭക്തിയിൽ പ്രസിദ്ധനും ആകുന്നു. രാജസഭയിൽ ദൂതൻ സ്വപരിചയം അറിയിക്കുന്നു; അശ്വത്തെച്ചൊല്ലി തർക്കം കടുപ്പമാകുകയും, അശ്വം തിരികെ നൽകാത്തപക്ഷം ഭീകരയുദ്ധവും നാശവും ഉണ്ടാകുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്കദൻ സുരഥന്റെ അതിഗർവ്വത്തെ ശാസിച്ച് ശത്രുഘ്നന്റെ വീര്യകൃത്യങ്ങളും വാനരരുടെ രാമനിഷ്ഠയും വിവരിച്ച് ശരണാഗതിയും അശ്വ-പ്രത്യർപ്പണവും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അധ്യായസാരം—രാമനോടുള്ള ധർമ്മസമ്മത ശരണാഗതിയേ പരമപരിഹാരം; ദൂതസന്ദേശത്തിലൂടെയാണ് തീരുമാനം ശത്രുഘ്നനിലേക്കെത്തുന്നത്।