Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Raghunātha’s Entry into the City

Ayodhyā Festival Preparations and Procession

शेष उवाच । रघुनाथोऽपि सकलैर्दैवतैः स्वस्वयानगैः । परीतः प्रविवेशोच्चैः पुरीं रचितमोहनाम्

śeṣa uvāca | raghunātho'pi sakalairdaivataiḥ svasvayānagaiḥ | parītaḥ praviveśoccaiḥ purīṃ racitamohanām

ശേഷൻ പറഞ്ഞു—രഘുനാഥനും സകല ദേവന്മാരാൽ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ ആരൂഢരായി, പരിവൃതനായി; നിർമ്മിതമായ മനോഹരവും ഭംഗിയാർന്നതുമായ നഗരിയിൽ മഹിമയോടെ പ്രവേശിച്ചു।

शेषःŚeṣa
शेषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
रघु-नाथःLord of the Raghu line (Rāma)
रघु-नाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरघु (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (also)
सकलैःwith all
सकलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; विशेषणम् (of दैवतैः)
दैवतैःby/with the deities
दैवतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
स्व-स्व-यान-गैः(deities) in their respective vehicles
स्व-स्व-यान-गैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + यान (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक; √गम्-सम्बद्ध)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (of दैवतैः): 'going in their own vehicles'
परीतःsurrounded
परीतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि+√इ (धातु) → परीत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (of रघुनाथः)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+√विश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
उच्चैःaloft/on high
उच्चैः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्ययम् (adverb: loudly/highly)
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
रचित-मोहनाम्beautifully constructed and enchanting
रचित-मोहनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootरचित (कृदन्त; √रच्) + मोहना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (of पुरीम्)

Śeṣa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Type: city

Sandhi Resolution Notes: रघुनाथोऽपि = रघुनाथः + अपि; सकलैर्दैवतैः = सकलैः + दैवतैः; स्वस्वयानगैः = स्व-स्व-यान-गैः; प्रविवेशोच्चैः = प्रविवेश + उच्चैः

Ś
Śeṣa
R
Raghunātha (Rāma)
D
Daivata (the gods)

FAQs

The speaker is Śeṣa, who narrates that Raghunātha (Lord Rāma) enters a splendid, enchanting city while being surrounded by the assembled gods.

It highlights a ceremonial, cosmic procession: each deity arrives with their distinctive celestial conveyance, emphasizing divine recognition and honor surrounding Rāma.

The scene underscores the exalted status of Rāma and the harmony of divine order—where even the gods participate in honoring dharma embodied in the righteous king.