Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Ratnagrīva’s Pilgrimage and the Prescribed Procedure for Visiting Sacred Tīrthas

चतुर्भुजत्वं संप्राप्तः शंखचक्रादिचिह्नितम् । पुरुषोत्तमदर्शनेन न पुनर्गर्भमाविशम्

caturbhujatvaṃ saṃprāptaḥ śaṃkhacakrādicihnitam | puruṣottamadarśanena na punargarbhamāviśam

ഞാൻ ചതുര്ഭുജ രൂപം പ്രാപിച്ചു; ശംഖ-ചക്രാദി ദിവ്യചിഹ്നങ്ങളാൽ ചിഹ്നിതനായി. പുരുഷോത്തമന്റെ ദർശനത്താൽ ഞാൻ വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചില്ല; അഥവാ പുനർജന്മത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.

चतुर्-भुजत्वम्four-armed-ness
चतुर्-भुजत्वम्:
Karma (Object/Result)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + भुज (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (चत्वारः भुजाः यस्य भावः)
संप्राप्तःhaving attained
संप्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-प्रयोग (अहम् implied)
शङ्ख-चक्र-आदि-चिह्नितम्marked with conch, discus, etc.
शङ्ख-चक्र-आदि-चिह्नितम्:
Karma (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + चिह्नित (कृदन्त; √चिह्न्/चिह्नय्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (शङ्खचक्रादिभिः चिह्नितम्)
पुरुषोत्तम-दर्शनेनby the sight of Purushottama (Vishnu)
पुरुषोत्तम-दर्शनेन:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootपुरुषोत्तम (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (दर्शन), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (पुरुषोत्तमस्य दर्शनम्)
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
पुनःagain
पुनः:
Kala (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-वाचक अव्यय (adverb)
गर्भम्womb
गर्भम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
आविशम्I entered
आविशम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

Unspecified (first-person narrator within the chapter context)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: temple

Sandhi Resolution Notes: चतुर्भुजत्वम् → चतुर्-भुजत्वम् (समास). शंखचक्रादिचिह्नितम् → शङ्ख-चक्र-आदि-चिह्नितम्. पुरुषोत्तमदर्शनेन → पुरुषोत्तम-दर्शनेन. पुनर्गर्भम् → पुनः गर्भम्. गर्भमाविशम् → गर्भम् आविशम्.

P
Puruṣottama
V
Viṣṇu

FAQs

It presents the vision (darśana) of Puruṣottama as transformative and liberating—so powerful that it ends the cycle of rebirth (“not entering the womb again”).

They are classic Vaishnava identifiers of Viṣṇu and his divine sovereignty; the verse uses these emblems to signal a perfected, Viṣṇu-like spiritual form and divine proximity.

It emphasizes devotion centered on direct encounter with the Supreme (Puruṣottama); sincere God-centered vision and remembrance are portrayed as the highest remedy for samsara.