
Description of the Greatness of the Mother-and-Father Tīrtha
ഈ അധ്യായത്തിൽ മാതാപിതാക്കളെയും ഗുരുവിനെയും ‘ജീവന്ത തീർത്ഥങ്ങൾ’ ആയി മഹിമപ്പെടുത്തുന്നു. അവരുടെ സേവനം—പാദപ്രക്ഷാളനം, അഭ്യംഗം/മർദ്ദനം, അന്ന‑വസ്ത്ര‑സ്നാനദാനം, ആജ്ഞാപാലനം—തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് തുല്യമായ പുണ്യം നൽകുന്നതായി, ഗംഗാസ്നാനവും അശ്വമേധ‑സമ ഫലവും വരെ ഉപമയായി പറയുന്നു. യയാതിയുടെ പുത്രന്മാർ (പൂരു, തുരു, യദു മുതലായവർ) എന്ന ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളിലൂടെ പിതാവിന്റെ പ്രസാദമോ കോപമോ വംശത്തെ ശക്തമായി സ്വാധീനിക്കുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു; മാതാപിതാക്കളുടെ വിളിക്ക് ഭക്തിയോടെ ഉടൻ പ്രതികരിക്കുന്നതും തീർത്ഥസേവനത്തോളം പുണ്യകരമെന്നു പറയുന്നു. കഠിന മുന്നറിയിപ്പും ഉണ്ട്—മാതാപിതാക്കളെ നിന്ദിക്കുന്നത് റൗരവ നരകകാരണം, വൃദ്ധ മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിക്കുന്നത് ദുഃഖഹേതു, ഗുരുനിന്ദയെ പ്രായശ്ചിത്താതീതമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. അവസാനം വേന‑പ്രസംഗത്തിൽ, ദിനംപ്രതി മാതാ‑പിതാ‑ഗുരുക്കളോടുള്ള പൂജ്യഭാവമുള്ള ആചരണം ജ്ഞാനം, സമൃദ്ധി, ആത്മോന്നതി എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനം ആണെന്ന് ഉപസംഹരിക്കുന്നു.
Verse 1
सुकर्मोवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं चरित्रं पापनाशनम् । पुत्राणां तारकं दिव्यं बहुपुण्यप्रदायकम्
സുകർമൻ പറഞ്ഞു—ഈ പാപനാശക ചരിതം മുഴുവനും നിനക്കു വിവരിച്ചു; ഇത് പുത്രന്മാർക്കു ദിവ്യ താരണവും, മഹാപുണ്യദായകവുമാകുന്നു.
Verse 2
प्रत्यक्षं दृश्यते लोके ययातिचरितं श्रुतम् । पूरुणाप्तं महद्राज्यं दुर्गतिं गतवांस्तुरुः
ലോകത്തിൽ യയാതിയുടെ പ്രസിദ്ധ ചരിതം പ്രത്യക്ഷ ദൃഷ്ടാന്തമായി കാണപ്പെടുന്നു; പുരു മഹാരാജ്യം പ്രാപിച്ചു, തുരു ദുര്ഗതിയിൽ പതിച്ചു.
Verse 3
पितृप्रसादात्कोपाच्च यथा जातं तथा पुनः । पुत्राणां तारकं पुण्यं यशस्यं धनधान्यदम्
പിതാവിന്റെ പ്രസാദത്താലോ കോപത്താലോ—എങ്ങനെ ഫലം സംഭവിച്ചാലും; അതു വീണ്ടും പുത്രന്മാർക്കു താരണമായി, പുണ്യവും യശസ്സും ധനധാന്യവും നൽകുന്നതാകുന്നു.
Verse 4
शापयुक्ताविमौ चोभौ तुरुश्च यदुरेव च । पितृमातृसमं नास्ति अभीष्टफलदायकम्
ഈ രണ്ടുപേരും—തുരുവും യദുവും—ശാപബദ്ധരായിരുന്നു. പിതാവിനും മാതാവിനും തുല്യം ആരുമില്ല; അവർ തന്നെയാണ് ഇഷ്ടഫലം നൽകുന്നവർ.
Verse 5
साभिलाषेण भावेन पिता पुत्रं समाह्वयेत् । माता च पुत्रपुत्रेति तस्य पुण्यफलं शृणु
സ്നേഹപൂർണ്ണമായ അഭിലാഷഭാവത്തോടെ പിതാവ് പുത്രനെ വിളിക്കട്ടെ; മാതാവ് ‘മകനേ, മകനേ’ എന്നു വിളിക്കട്ടെ—അതിന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക.
Verse 6
समाहूतो यथा पुत्रः प्रयाति मातरं प्रति । यो याति हर्षसंयुक्तो गंगास्नानफलं लभेत्
വിളിക്കപ്പെട്ട മകൻ മാതാവിനോട് പോകുന്നതുപോലെ, ആനന്ദസഹിതം പോകുന്നവൻ ഗംഗാസ്നാനഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 7
पादप्रक्षालनं यस्तु कुरुते च महायशाः । सर्वतीर्थफलं भुंक्ते प्रसादात्तु तयोः सुतः
ഹേ മഹായശസ്സുള്ളവനേ! പൂജ്യരുടെ പാദപ്രക്ഷാലനം ചെയ്യുന്നവൻ സർവതീർത്ഥഫലം അനുഭവിക്കുന്നു; അവരുടെ പ്രസാദത്താൽ അവന്റെ പുത്രനും ആ ലാഭം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 8
अंगसंवाहनाच्चान्यदश्वमेधफलं लभेत् । भोजनाच्छादनस्नानैर्गुरुं यः पोषयेत्सुतः
ഗുരുവിന്റെ അംഗസംവാഹനം ചെയ്താൽ അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു. ഭോജനവും വസ്ത്രവും സ്നാനസേവയുംകൊണ്ട് ഗുരുവിനെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന പുത്രൻ മഹത്തായ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 9
पृथ्वीदानसमं पुण्यं तत्पुत्रे हि प्रजायते । सर्वतीर्थमयी गंगा तथा माता न संशयः
ഭൂദാനത്തോടു തുല്യമായ പുണ്യം നിശ്ചയമായി അവളുടെ പുത്രനിൽ ജനിക്കുന്നു. ഗംഗ സർവതീർത്ഥമയിയായതുപോലെ മാതാവും അങ്ങനെ തന്നേ—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
Verse 10
बहुपुण्यमयः सिंधुर्यथा लोके प्रतिष्ठितः । अस्मिल्लोंके पिता तद्वत्पुराणकवयो विदुः
ലോകത്തിൽ സിന്ധു നദി അത്യന്തം പുണ്യമയിയായി പ്രസിദ്ധമായതുപോലെ, ഈ ലോകത്തിൽ പിതാവും അതുപോലെ മഹിമയുള്ളവനാണെന്ന് പുരാണകവികൾ (ഋഷികൾ) അറിയുന്നു.
Verse 11
सुकर्मोवाच । भ्रंशते क्रोशते यस्तु पितरं मातरं पुनः । स पुत्रो नरकं याति रौरवाख्यं न संशयः
സുകർമൻ പറഞ്ഞു—പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും നിന്ദിച്ച് കൂകുന്ന പുത്രൻ ‘രൗരവ’ എന്ന നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
Verse 12
मातरं पितरं वृद्धौ गृहस्थो यो न पोषयेत् । स पुत्रो नरकं याति वेदनां प्राप्नुयाद्ध्रुवम्
വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ മാതാപിതാക്കളെ പോഷിപ്പിക്കാത്ത ഗൃഹസ്ഥൻ—അത്തരം പുത്രൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; നിശ്ചയമായി ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
Verse 13
कुत्सते पापकर्ता यो गुरुं पुत्रः सुदुर्मतिः । निष्कृतिर्नैव दृष्टा वै पुराणैः कविभिः कदा
പാപം ചെയ്യുന്ന ദുർമതി പുത്രൻ തന്റെ ഗുരുവിനെ നിന്ദിച്ചാൽ, അവനുവേണ്ടി ഒരിക്കലും യാതൊരു പ്രായശ്ചിത്തവും ഇല്ലെന്ന് പുരാണകവികൾ (ഋഷികൾ) വിവരിച്ചിട്ടില്ല.
Verse 14
एवंज्ञात्वाह्यहंविप्रपूजयामिदिनेदिने । मातरं पितरं नित्यं भक्त्या नमितकंधरः
ഹേ ബ്രാഹ്മണനേ! ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഞാൻ ദിനംപ്രതി നിങ്ങളെ പൂജിച്ച് ആദരിക്കുന്നു; കൂടാതെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് നിത്യവും ഭക്തിയോടെ കഴുത്ത് കുനിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു।
Verse 15
कृत्याकृत्यं वदेच्चैव समाहूय गुरुर्मम । तत्करोम्यविचारेण शक्त्या स्वस्य च पिप्पल
ഹേ പിപ്പല! എന്റെ ഗുരു എന്നെ വിളിച്ചു എന്ത് ചെയ്യണം, എന്ത് ചെയ്യരുത് എന്ന് പറയുന്നു; ഞാൻ എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് മടിയില്ലാതെ അത് അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।
Verse 16
तेन मे परमं ज्ञानं संजातं गतिदायकम् । एतयोश्च प्रसादेन संसारे परिवर्तते
അതിലൂടെ എനിക്കുള്ളിൽ പരമഗതി നൽകുന്ന ഉത്തമജ്ഞാനം ഉദിച്ചു; ഈ രണ്ടുപേരുടെയും പ്രസാദത്താൽ സംസാരത്തിലെ ജീവിയുടെ ഗതി മാറിപ്പോകുന്നു।
Verse 17
यच्चकिंचित्प्रकुर्वंति मानवा भुवि संस्थिताः । गृहस्थस्तदहं जाने यच्च स्वर्गे प्रवर्तते
ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്ന മനുഷ്യർ എന്തെല്ലാം ചെയ്താലും—അതിന്റെ മൂലകാരണമെന്നു ഞാൻ ഗൃഹസ്ഥനെയാണു അറിയുന്നത്; സ്വർഗത്തിൽ നടക്കുന്നതും അതിനോടു ബന്ധപ്പെട്ടു തന്നെയാണ്।
Verse 18
नागानां च इहस्थोपि चारं जानामि पिप्पल । एतयोश्च प्रसादाच्च त्रैलोक्यं मम वश्यताम्
ഹേ പിപ്പല! ഇവിടെ തന്നെയിരിക്കെ പോലും ഞാൻ നാഗങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം അറിയുന്നു; ഈ രണ്ടുപേരുടെയും പ്രസാദത്താൽ ത്രിലോകവും എന്റെ വശമാകട്ടെ।
Verse 19
गतं विद्याधरश्रेष्ठ भवानर्चतु माधवम् । विष्णुरुवाच । एवं संचोदितस्तेन पिप्पलो हि स्वकर्मणा
പോകുക, വിദ്യാധരശ്രേഷ്ഠനേ; നീ മാധവനെ (വിഷ്ണുവിനെ) ആരാധിക്ക. വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—അവന്റെ പ്രേരണയാൽ പിപ്പലൻ തന്റെ പൂർവകർമ്മവശത്തിൽ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു.
Verse 20
आनम्य तं द्विजश्रेष्ठं लज्जितोऽपि दिवं ययौ । सुकर्मासोऽपि धर्मात्मा गुरुं शुश्रूषते नृप
ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ നമസ്കരിച്ചു, ലജ്ജിതനായിരുന്നിട്ടും അവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. രാജാവേ, ധർമ്മാത്മനായ സുകർമാസനും ഗുരുവിനെ ഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷിച്ചു.
Verse 21
एतत्ते सर्वमाख्यातं पितृतीर्थानुगं मया । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद वेन महामते
പിതൃതീർത്ഥങ്ങളുടെ അനുബന്ധപ്രകാരം ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇനി എന്തു പറയണം? പറയുക, മഹാമതിയായ വേനാ.
Verse 84
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडेवेनोपाख्याने मातापितृतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ, വേനോപാഖ്യാനത്തിൽ, ‘മാതാപിതൃതീർത്ഥമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എൺപത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.