Shloka 20
अज्ञाय तत्त्वं समवस्थिताऽभूत्तावत्स मत्स्यस्तु महार्णवस्थः । द्रुतं समुत्प्लुत्य जगाम श्रृंगं यो विप्रबालो ह्युदरे स्थितोऽस्य स तत्त्वसिद्धोऽखिलबंधमुक्तः ॥ २० ॥
ajñāya tattvaṃ samavasthitā'bhūttāvatsa matsyastu mahārṇavasthaḥ | drutaṃ samutplutya jagāma śrṛṃgaṃ yo viprabālo hyudare sthito'sya sa tattvasiddho'khilabaṃdhamuktaḥ || 20 ||
തത്ത്വം അറിഞ്ഞതോടെ അവൻ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതനായി. തുടർന്ന് മഹാസമുദ്രത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ആ മത്സ്യം വേഗത്തിൽ ചാടി ശിഖരത്തിലേക്ക് പോയി. അതിന്റെ ഉദരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ബ്രാഹ്മണ ബാലൻ തത്ത്വസിദ്ധനായി സർവ്വബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായി.
Narada (narrating within the Uttara-Bhaga Tirtha-Mahatmya framework)
Vrata: none
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
FAQs
It teaches that realization of tattva (ultimate truth) stabilizes one in wisdom and culminates in akhila-bandha-mukti—freedom from all bondage—symbolized by the boy’s liberation even from an extreme circumstance (being inside the fish).
Though the verse foregrounds tattva-siddhi (realization), in the Narada Purana this realization is typically supported by Vishnu-centered devotion and sacred-place (tirtha) orientation—showing that divine grace and right knowledge together dissolve bondage.
No specific Vedanga technique is taught directly in this verse; the practical takeaway is the Vedantic focus on tattva-viveka (discernment of reality) as the operative knowledge that removes bondage.