Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Kāśī-māhātmya: Avimukta Gaṅgā and the Pañcanada Tīrtha

पुण्ये पञ्चनदे तीर्थे तृप्तिः स्यात्तावदाब्दिकी । श्रद्धया यैः कृतं श्राद्धं तीर्थे पञ्चनदे शुभे ॥ २१ ॥

puṇye pañcanade tīrthe tṛptiḥ syāttāvadābdikī | śraddhayā yaiḥ kṛtaṃ śrāddhaṃ tīrthe pañcanade śubhe || 21 ||

പുണ്യപ്രദമായ പഞ്ചനദ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, ആ ശുഭ പഞ്ചനദ തീർത്ഥത്തിൽ പിതൃകൾക്കുള്ള തൃപ്തി പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം നിലനിൽക്കും।

पुण्येin the holy (place)
पुण्ये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः (7th/सप्तमी), एकवचनम्; विशेषणम् (locative qualifier)
पञ्चनदेat Pañcanada (the five-river place)
पञ्चनदे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपञ्चनद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः (7th), एकवचनम्; द्विगुसमासः (पञ्च + नद)
तीर्थेat the sacred ford/pilgrimage spot
तीर्थे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः (7th), एकवचनम्
तृप्तिःsatisfaction/contentment
तृप्तिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/प्रथमा), एकवचनम्
स्यात्would be / may be
स्यात्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तावत्so much / for that long
तावत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्ययम्; परिमाण/अवधि-अर्थे (adverb of extent: 'so much/so long')
आब्दिकीannual (yearly)
आब्दिकी:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआब्दिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st), एकवचनम्; विशेषणम् (तृप्तेः)
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/तृतीया), एकवचनम्
यैःby whom
यैः:
कर्ता (Karta/Agent, relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd), बहुवचनम्; सम्बन्धे/कर्तृ-सम्बन्धे (relative pronoun: 'by whom')
कृतम्done/performed
कृतम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; 'श्राद्धम्' इति पदस्य विशेषणम्
श्राद्धम्Śrāddha rite (ancestral offering)
श्राद्धम्:
कर्ता (Karta/Subject, with implied 'is performed')
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st), एकवचनम्; (कृतम् इति विशेषणेन सह)
तीर्थेat the pilgrimage spot
तीर्थे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः (7th), एकवचनम्
पञ्चनदेat Pañcanada
पञ्चनदे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपञ्चनद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः (7th), एकवचनम्
शुभेauspicious
शुभे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः (7th), एकवचनम्; विशेषणम् (तीर्थे/पञ्चनदे)

Suta (narrating the Narada Purana teaching; the verse states the tīrtha-māhātmya in the ongoing discourse).

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

P
Pañcanada Tīrtha
P
Pitṛs (ancestors)

FAQs

It teaches that performing Śrāddha at the Pañcanada tīrtha with śraddhā grants sustained ancestral satisfaction, emphasizing tīrtha-mahātmyas as potent supports for pitṛ-dharma.

While focused on Śrāddha, it highlights śraddhā (faithful intent) as essential—an inner devotional disposition that makes ritual offerings spiritually effective.

It reflects Kalpa (ritual procedure) through the practice of Śrāddha at a tīrtha and the doctrine of phala (result-duration), here described as ‘ābdikī’—year-long satisfaction.