Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Adhyaya 76The Sixth Manvantara: Cakshusha Manu, the Child-Snatcher, and the Problem of Kinship

एतत्ते कथितं षष्ठं मया मन्वन्तरं द्विज ।

चाक्षुषस्य तथा जन्म चरितञ्च महात्मनः ॥

etat te kathitaṃ ṣaṣṭhaṃ mayā manvantaraṃ dvija / cākṣuṣasya tathā janma caritañ ca mahātmanaḥ

ഇങ്ങനെ, ഹേ ദ്വിജനേ! ഞാൻ നിനക്കു ആറാം മന്വന്തരവും, മഹാത്മാവായ ചാക്ഷുഷന്റെ ജനനവും വൃത്താന്തവും വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു.

एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; संदर्भवाचक (this)
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (Genitive/Dative), एकवचन; ‘to you/for you’ (contextually dative)
कथितम्has been told
कथितम्:
Kriya (क्रिया/Predicative participle)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (told/related)
षष्ठम्the sixth
षष्ठम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (sixth)
मयाby me
मया:
Karana (करण/Instrument-Agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
मन्वन्तरम्Manvantara
मन्वन्तरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
द्विजO twice-born
द्विज:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
चाक्षुषस्यof Cākṣuṣa
चाक्षुषस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootचाक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकार (also/likewise)
जन्मbirth
जन्म:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चरितम्deeds/life account
चरितम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचरित (प्रातिपदिक; from चर् धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाव/कर्मवाचक (deeds/life-story)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)
Narrator (Mārkaṇḍeya)
Cākṣuṣa Manu
CosmologyManvantara chronologyNarrative structuring

FAQs

The Purāṇa frames history as cyclical and instructive: each manvantara is a lesson in how dharma is re-established through Manu and his institutions.

Manvantara: explicit closure of a manvantara unit; also supports vaṃśānucarita by summarizing Manu’s life-account.

The formal ‘kathitaṃ’ closure functions like a ritual boundary (saṃdhi), marking a completed cosmic cycle before the next begins.