Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Adhyaya 65Svarocis Enjoys on the Mountain; A Debate on Marital Fidelity and Desire

धन्यो 'यं दयिताभीष्टो ह्येताश्चास्यातिवल्लभाः ।

परस्परानुरागो हि धन्यानामेव जायते ॥

dhanyo 'yaṃ dayitābhīṣṭo hy etāś cāsyāti-vallabhāḥ | parasparānurāgo hi dhanyānām eva jāyate ||

ധന്യൻ അവൻ—തന്റെ പ്രിയകൾ അവനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ആ സ്ത്രീകൾ അവനോട് അത്യന്തം പ്രിയരാണ്; കാരണം പരസ്പരസ്നേഹം സത്യത്തിൽ ഭാഗ്യവാന്മാരിൽ മാത്രമേ ഉദിക്കൂ.

धन्यःfortunate, blessed
धन्यः:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दयिता-अभीष्टःbeloved and desired
दयिता-अभीष्टः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदयिता (प्रातिपदिक) + अभीष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक; √इष् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (दयिता च सः अभीष्टः च = beloved and desired)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
एताःthese (women)
एताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अति-वल्लभाःvery dear
अति-वल्लभाः:
Visheshana (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अव्ययीभाव-समास (अत्यन्तं वल्लभाः)
परस्पर-अनुरागःmutual love
परस्पर-अनुरागः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक) + अनुराग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (परस्परस्य अनुरागः)
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
धन्यानाम्of the fortunate
धन्यानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
एवonly
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (restrictive particle)
जायतेarises, is born
जायते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
Kalahamsī

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Puṇya and relational harmonyReciprocityIdealized conjugal affection

FAQs

The text links relational harmony to inner merit: not merely luck, but a cultivated disposition that enables mutual regard rather than exploitation.

Ethical teaching (dharma) embedded in narrative dialogue.

‘Mutual love’ is an outward sign of inward balance; where the self is less fragmented, relationships tend to become less possessive and more reciprocal.