Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Adhyaya 57The Ninefold Divisions of Bharata: Mountains, Rivers, and Peoples

अन्नजास्तुष्टिकाराश्च वीरहोत्रा ह्यवन्तयः ।

एते जनपदाः सर्वे विन्ध्यपृष्ठनिवासिनः ॥

annajāstuṣṭikārāśca vīrahotrā hyavantayaḥ / ete janapadāḥ sarve vindhyapṛṣṭhanivāsinaḥ

അന്നജർ, തുഷ്ടികാരർ, വീരഹോത്രർ, അവന്തികൾ—ഈ എല്ലാ ജനപദങ്ങളും വിന്ധ്യപർവതത്തിന്റെ പിന്നാമ്പുറ ചരിവുകളിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു.

annajāḥAnnajas
annajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootannaja (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
tuṣṭikārāḥTushtikaras
tuṣṭikārāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottuṣṭikāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
vīrahotrāḥVirahotras
vīrahotrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvīrahotra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात)
avantayaḥAvantayas
avantayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootavantaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
etethese
ete:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
janapadāḥcountries/regions
janapadāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjanapada (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormAdjective (विशेषण), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन) qualifying janapadāḥ
vindhya-pṛṣṭha-nivāsinaḥinhabitants of the Vindhya back-country/slopes
vindhya-pṛṣṭha-nivāsinaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvindhya (प्रातिपदिक) + pṛṣṭha (प्रातिपदिक) + nivāsin (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (locative/adhikaraṇa sense: vindhya-pṛṣṭhe nivāsinaḥ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
Not Devī Māhātmya; summarizing statement within janapada catalogue.

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

GeographyVindhya hinterlandSummary classification

FAQs

The verse shows Purāṇic concern for ‘place-based identity’: peoples are understood in relation to mountains and ecological zones.

Geographical contextualization—supportive to historical/dynastic narration rather than an independent pancalakṣaṇa head.

Vindhya as a symbolic ‘spine’ of the land: calling communities ‘back-slope dwellers’ encodes a cosmographic body-image of Bhārata.