Adhyaya 73
Chapter Arc: Sauti’s voice turns from event to afterglow: having heard the holy deeds of the great-souled Pandavas in Virata’s realm, the listener is promised protection from fear, illness, and misfortune. → The narration shifts into a crescendo of phalaśruti—benefits of hearing/reciting—linking remembrance of Arjuna’s (Phalguna’s) deeds to the destruction of sins, the arising of prosperity, and victory even when one stands alone against foes. → The chapter peaks in its ritual injunctions: after hearing the Virata Parva, one should give gifts according to means—varied garments, gold, grain, cows and horses—honor the best of Brahmins, satisfy the reciter, and feed Brahmins with sweet rice, ghee, and sugar to secure the ‘complete fruit’ of the hearing. → The phalaśruti seals the narrative with assurances: calamities subside, separations from loved ones do not occur, auspicious increase arises, and the gods are pleased when the listener practices generosity and hospitality.
Shlokas
Verse 1
विराटपर्वकी सम्पूर्ण "्लोक-संख्या--२६९१ #2.# #22.7 (9) #च्दिम अलड श्रवण-महिमा श्र॒त्वा तु चरितं पुण्यं पाण्डवानां महात्मनाम् | नाधिव्याधिभयं तेषां जायते पुण्यकर्मणाम्
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരുടെ ഈ പവിത്രവും പുണ്യപ്രദവുമായ ചരിതം ശ്രവിച്ചാൽ ശ്രോതാക്കൾക്ക് ആധി (മാനസിക ക്ലേശം)യും വ്യാധി (ശാരീരിക രോഗം)യും എന്ന ഭയം ജനിക്കുകയില്ല; കാരണം ആ പുണ്യകർമ്മികളുടെ കർമങ്ങൾ തന്നെയാണ് ശ്രവണത്തിന് മംഗളകരം.
Verse 2
दुर्गतेस्तरणे तेषामायतं तरणं भवेत् । सुभिक्षं क्षेममारोग्यं पुण्यवृद्धि: प्रजायते
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ദുര്ഗതിയിൽ വീണവർക്കു അവരുടെ ദുഃഖതരണം എന്ന ഈ പ്രസംഗം ദൂരവ്യാപകമായ മോചനോപായമാകുന്നു. ഇതിന്റെ പാരായണത്തിൽ നിന്ന് സുവിഭിക്ഷം, ക്ഷേമം, ആരോഗ്യവും പുണ്യവർദ്ധനവും ജനിക്കുന്നു.
Verse 3
सर्वपापानि नश्यन्ति जायन्ते सर्वसम्पद: । एकाकी विजयेच्छत्रून् स्मृत्वा फाल्गुनकर्म च
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഫാൽഗുനന്റെ (അർജുനന്റെ) കർമങ്ങളെ സ്മരിച്ചാൽ സർവപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു; എല്ലാ തരത്തിലുള്ള സമ്പത്തുകളും ഉദിക്കുന്നു; മനുഷ്യൻ ഏകാകിയായാലും ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാം.
Verse 4
ईतय: सम्प्रणश्यन्ति न वियोग: प्रिये जने
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അർജുനന്റെ ആചാരത്തെ സ്മരിച്ചാൽ ഈതികൾ (അതിവൃഷ്ടി മുതലായ ഉപദ്രവങ്ങൾ) നശിക്കുന്നു; പ്രിയജനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വിയോഗം സംഭവിക്കുകയില്ല.
Verse 5
श्रुत्वा वैराटकं पर्व वासांसि विविधानि च | हिरण्यं धान्यं गावश्व दद्याद् वित्तानुसारत:
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— വിരാടപർവ്വം ശ്രവിച്ച ശേഷം മനുഷ്യൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ, സ്വർണം, ധാന്യം, ഗാവുകളും അശ്വങ്ങളും മുതലായ ദാനങ്ങൾ നൽകണം. യോഗ്യബ്രാഹ്മണരെ ആദരിച്ച് അതിഥിസത്കാരം ചെയ്താൽ ദേവതകൾ പ്രസന്നരാകും; ശ്രവണപുണ്യം പൂർണ്ണമാകും.
Verse 6
प्रीयते देवतानां वै दद्याद् वै द्विजमुख्यके । वाचके तु सुसंतुष्टे तुष्टा: स्यु: सर्वदेवता:
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ദേവതകളുടെ പ്രസന്നതയ്ക്കായി ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണർക്കു നിശ്ചയമായി ദാനം നൽകണം. വാചകൻ പൂർണ്ണമായി സന്തുഷ്ടനായാൽ സർവ്വദേവതകളും സന്തുഷ്ടരാകും.
Verse 7
ब्राह्मणान् भोजयेच्छक्त्या पायसै: सर्पिषा सितै: । एवं श्रुते च वैराटे सम्यक् फलमवाप्नुयात्
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— കഴിയുന്നത്ര നെയ്യും പഞ്ചസാരയും ചേർത്ത പായസത്തോടെ ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജിപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം വിരാടപർവ്വം ശ്രവിച്ചാൽ ശ്രോതാവിന് യഥാർത്ഥ ഫലം ലഭിക്കും.
Verse 282
दक्षिण भारतीय पाठसे लिये गये श्लोक--- २४९ (२२॥) ३३
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഈ ശ്ലോകം ദക്ഷിണ ഭാരതീയ (ദക്ഷിണ) പാഠപ്രകാരം ഉദ്ധരിച്ചതാണ്; അവിടെ ഇത് 22-ാം വിഭാഗത്തിലെ 33-ാം ശ്ലോകമായി, ശ്ലോകസംഖ്യ 249 ആയി എണ്ണപ്പെടുന്നു.
Verse 2408
इस प्रकार व्यासनिर्मित श्रीमहाभारत नामक एक लाख श्लोकोकी संदहितानें विराटपर्वके अन्तर्गत वैवाहिकपर्वमें उत्तराविवाहविषयक बद्धत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७२ ॥ ऑट:आ छा () है अनुष्टुप् छन््द ( अन्य बड़े छनन््द ) बड़े छन्दोंका ३२ अक्षरोंके अनुष्टुप् मानकर गिननेपर कुल योग उत्तर भारतीय पाठसे लिये गये श्लोक-- २१२५ (१९८ ) २८३
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ വ്യാസകൃതമായ, ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ശ്രീമഹാഭാരതസംഹിതയിലെ വിരാടപർവ്വാന്തർഗത വൈവാഹികപർവ്വത്തിൽ ഉത്തരാവിവാഹവിഷയകമായ എഴുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.