Shloka 18
Adhyāya 61: Saṃmohana-astra and the Kuru Withdrawal (संमोहनास्त्रं तथा कुरुनिवृत्तिः)
अस्यन्तं दिव्यमस्त्रं मां चित्रमद्य निशामय । शतह्नदामिवायान्तीं स्तनयित्नोरिवाम्बरे,“आज मुझे विचित्र दिव्यास्त्रोंका प्रहार करते देखो। जैसे आकाशमें मेघोंकी घटासे बिजली प्रकट होती है, उसी प्रकार (बाणोंकी विद्युच्छटा प्रकट करनेवाले) मेरे गाण्डीव धनुषको, जिसके पृष्ठभागमें सोना मढ़ा है, आज कौरवलोग विस्मित होकर देखेंगे। आज सारी शत्रुमण्डली इकट्ठी होकर यह अनुमान लगायेगी कि अर्जुन किस हाथसे बाण चलाते हैं? दाहिने हाथसे या बायेंसे? आज मैं परलोककी ओर प्रवाहित होनेवाली (शत्रुसेनारूप) दुर्लड्घ्य नदीको मथ डालूँगा, जिसमें रक्त ही जल है, रथ भँवर हैं और हाथी ग्राहके स्थानमें हैं
asyantaṁ divyam astraṁ māṁ citram adya niśāmaya | śatahnadām ivāyāntīṁ stanayitnor ivāmbare ||
ഇന്ന് എന്നെ നോക്കുക—ഞാൻ വിചിത്രമായ ദിവ്യാസ്ത്രം പ്രയോഗിക്കുന്നു; ഇടിമുഴങ്ങുന്ന മേഘങ്ങൾക്കിടയിൽ ആകാശത്ത് മിന്നൽ പിളരുന്നതുപോലെ അത് ജ്വലിക്കും.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the kṣatriya ideal of resolute action: when protection and righteous purpose demand it, power is to be exercised with clarity and fearlessness. The lightning-and-thundercloud imagery frames martial force as overwhelming yet ordered—an instrument to be deployed decisively, not capriciously.
In Vaiśaṃpāyana’s narration, a warrior (contextually Arjuna in the Virāṭa episode) is presented as about to release a celestial missile. The poet heightens the moment through a simile: the weapon’s onset is like lightning emerging in the sky amid thunderclouds, signaling imminent, spectacular combat.