Shloka 16
Adhyāya 61: Saṃmohana-astra and the Kuru Withdrawal (संमोहनास्त्रं तथा कुरुनिवृत्तिः)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच एवमुक््त्वा महाबाहुर्वैराटिं नरसत्तम: । अर्जुनो रथिनां श्रेष्ठ उत्तरं वाक्यमब्रवीत्,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! इस प्रकार समझा-बुझाकर रथियोंमें श्रेष्ठ और मनुष्योंमें सर्वोत्तम महाबाहु अर्जुन विराट-कुमार उत्तरसे पुनः: यह वचन बोले--
Translation
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് മഹാബാഹുവും നരശ്രേഷ്ഠനും രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ അർജുനൻ വിരാടപുത്രൻ ഉത്തരനോട് വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
Word by Word
वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive), Active
महाबाहुःthe mighty-armed (one)
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
वैराटिम्to the son of Virata (Uttara)
वैराटिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैराटि
FormMasculine, Accusative, Singular
नरसत्तमःthe best of men
नरसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootनरसत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
रथिनाम्of chariot-warriors
रथिनाम्:
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठःthe best
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तरम्Uttara
उत्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्तर
FormMasculine, Accusative, Singular
वाक्यम्speech; words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, 3rd, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes