Shloka 14
अध्याय ५८ — वानरध्वजस्य महेन्द्रास्त्रप्रयोगः
Chapter 58: Arjuna’s Deployment of the Indra-Weapon
तौ रथौ वीर्यसम्पन्नौ दृष्टवा संग्राममूर्थनि । आचार्यशिष्यावजितौ कृतविद्यो मनस्विनौ,महाबली द्रोण और दुन्तीपुत्र अर्जुन दोनों महारथी बल-वीर्य-सम्पन्न, अजेय, अस्त्रविद्याके विशेषज्ञ और मनस्वी थे। युद्धके सिरेपर वे दोनों आचार्य और शिष्य अपने- अपने रथपर बैठे हुए (ही एक-दूसरेकी ओर हाथ बढ़ाकर मानो) परस्पर आलिंगन करने लगे। उन्हें इस अवस्थामें देखकर भरतवंशियोंकी वह विशाल सेना बारंबार भयसे काँपने लगी
Vaiśampāyana uvāca: tau rathau vīryasampannau dṛṣṭvā saṅgrāmamūrdhani | ācāryaśiṣyāv ajitau kṛtavidyau manasvinau ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—സമരത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് ആ രണ്ടു രഥങ്ങളെ കണ്ടപ്പോൾ—ആചാര്യനും ശിഷ്യനും, ഇരുവരും വീര്യസമ്പന്നർ, അജേയർ, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണർ, ദൃഢചിത്തർ—എന്നതിനാൽ ഭാരതവംശികളുടെ മഹാസൈന്യം വീണ്ടും വീണ്ടും ഭയത്തോടെ വിറച്ചു; അവർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ടുതന്നെ പരസ്പരം കൈ നീട്ടി ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ പോകുന്നവരെന്നപോലെ തോന്നി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical and emotional tension inherent in dharmic warfare: even when duty demands combat, the bond between teacher and disciple remains powerful. It also shows how the presence of truly accomplished warriors can shape the morale and fear of entire armies.
At the battle’s forefront, Droṇa (the teacher) and Arjuna (the disciple) are seen on their chariots—both invincible and expertly trained. Their mutual regard is so evident that they appear as if to embrace, and the Kuru/Bharata forces, witnessing this formidable pair, repeatedly tremble with fear.