Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Arjuna’s Concentrated Archery and the Rout of the Kaurava Mahārathas

Gāṇḍīva-Nirghoṣa Episode

सच्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथि: । गदापाणिरवसप्लुत्य तूर्ण चिक्षेप तां गदाम्‌,इस प्रकार धनुष, रथ, घोड़े और सारथि आदिके नष्ट हो जानेपर कृपाचार्य हाथमें गदा लिये रथसे कूद पड़े और तुरंत ही उसे अर्जुनपर दे मारा

sacchinna-dhanvā viratho hatāśvo hata-sārathiḥ | gadā-pāṇir avasaplutya tūrṇaṃ cikṣepa tāṃ gadām |

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ധനുസ്സ് തകർന്നു, രഥം നഷ്ടമായി, കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു, സാരഥിയും ഹതനായപ്പോൾ, കൃപാചാര്യൻ ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടി ഇറങ്ങി, ഉടൻ തന്നെ ആ ഗദ അർജുനനിലേക്കെറിഞ്ഞു।

सच्छिन्नधन्वाwhose bow was cut/broken
सच्छिन्नधन्वा:
Karta
TypeAdjective
Rootसच्छिन्नधन्वन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विरथःwithout a chariot
विरथः:
Karta
TypeAdjective
Rootविरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
हताश्वःwhose horses were slain
हताश्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootहताश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
हतसारथिःwhose charioteer was slain
हतसारथिः:
Karta
TypeAdjective
Rootहतसारथि
FormMasculine, Nominative, Singular
गदापाणिःhaving a mace in hand
गदापाणिः:
Karta
TypeAdjective
Rootगदापाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
अवसप्लुत्यhaving leapt down
अवसप्लुत्य:
Karta
TypeVerb
Rootअव-√प्लु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
चिक्षेपthrew
चिक्षेप:
Karta
TypeVerb
Root√क्षिप्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kṛpācārya (Kṛpa)
A
Arjuna
B
bow (dhanus)
C
chariot (ratha)
H
horses (aśva)
C
charioteer (sārathi)
M
mace (gadā)

Educational Q&A

Even when deprived of external supports (weapons, vehicle, allies), a warrior may persist in his chosen duty; yet the verse also highlights the moral pressure in war where determination can slide into harsher, more dangerous tactics, inviting reflection on restraint within dharma.

Kṛpācārya has lost his bow, chariot, horses, and charioteer. He jumps down, takes up a mace, and immediately hurls it at Arjuna, continuing the confrontation despite severe setbacks.