Shloka 12
Arjuna’s Concentrated Archery and the Rout of the Kaurava Mahārathas
Gāṇḍīva-Nirghoṣa Episode
एतस्मिन्नन्तरे वीरो बलवीर्यसमन्वित: । अर्जुन प्रति संरब्ध: कृप: परमदुर्जय: । अमृष्यमाणस्तं शब्द कृप: शारद्वतस्तदा,वीरवर कृपाचार्य बल और पराक्रमसे सम्पन्न थे। उन्हें जीतना अत्यन्त कठिन था। वे अर्जुनके शंख बजानेके अनन्तर उनके प्रति कुपित हो उठे। शरद्वानके पुत्र महारथी कृपाचार्य उस समय अर्जुनके शंखनादको नहीं सह सके उनके मनमें अर्जुनपर कुछ रोष हो आया; इसलिये युद्धके (उसके साथ) अभिलाषी होकर उन महापराक्रमी महारथीने अपना शंख लेकर उसे बड़े जोरसे फूँका
etasminn antare vīro balavīryasamanvitaḥ | arjunaṃ prati saṃrabdhaḥ kṛpaḥ paramadurjayaḥ || amṛṣyamāṇas taṃ śabdaṃ kṛpaḥ śāradvatas tadā |
അപ്പോൾ തന്നെ ബലവും വീര്യവും നിറഞ്ഞ, ജയിക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരനായ വീരൻ കൃപൻ അർജുനനോടു ക്രോധിച്ചു. അർജുനന്റെ ശംഖനാദം സഹിക്കാനാകാതെ ശാരദ്വത കൃപന്റെ മനസ്സിൽ രോഷം പൊങ്ങി, യുദ്ധത്തിൽ മറുപടി നൽകാൻ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ഒരുങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how martial pride and provocation can ignite anger even in disciplined elders; it frames the ethical tension of kṣatriya life, where honor and duty can quickly turn into hostility when challenged.
After Arjuna’s conch is sounded, Kṛpa (Śāradvata) cannot bear the challenge implied by the blast; he becomes enraged toward Arjuna and readies himself to respond as a warrior, signaling an escalation toward combat.