Shloka 22
देवविमान-दर्शनम् / The Celestial Assembly and Vimana Spectacle
Bhīṣma–Arjuna Encounter Framed Cosmically
उक्तं दुर्योधनेनापि पुरस्ताद् वाक्यमीदृशम् । तदनुस्मृत्य गाड़ेय यथावद् वक्तुमहसि,दुर्योधनने भी पहले ऐसी बात कही थी कि पाण्डवोंका अज्ञातवास पूर्ण होनेमें संदेह है, अतः गंगानन्दन भीष्म! आप स्वयं स्मरण करके यथार्थ बात क्या है--उनका अज्ञातवास पूर्ण हो गया है या नहीं, इसका निर्णय करें
uktaṃ duryodhanenāpi purastād vākyam īdṛśam | tad anusmṛtya gāḍeya yathāvad vaktum arhasi ||
ദ്രോണൻ പറഞ്ഞു—ദുര്യോധനനും മുമ്പേ ഇതേ തരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, ഹേ ഗാംഗേയ (ഭീഷ്മ)! അത് ഓർത്ത് യഥാർത്ഥം പറയുക—പാണ്ഡവരുടെ അജ്ഞാതവാസം സത്യത്തിൽ പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ടോ ഇല്ലയോ, നീതിയുക്തമായ തീരുമാനം വരുവാൻ.
द्रोण उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes dharmic adjudication: when a dispute hinges on a prior condition (the completion of the Pāṇḍavas’ incognito term), an elder authority should recall the facts and speak precisely, prioritizing truth and fairness over factional interest.
In the Virāṭa episode’s aftermath, the Kauravas debate whether the Pāṇḍavas have successfully completed their required period of concealment. Droṇa reminds Bhīṣma that Duryodhana has already raised doubts and urges Bhīṣma, as a senior and respected judge, to declare the correct determination.