Shloka 31
आचार्य-क्षमा, देśa–kāla-नīti, तथा भेद-दोषः
Teacher-Reconciliation, Timing-Policy, and the Fault of Factionalism
विशेषत इहास्माकं निमित्तानि विनाशने । उल्काभिश्ष प्रदीप्ताभिबाध्यते पृतना तव । वाहनान्यप्रहृष्टानि रुदन्तीव विशाम्पते,राजा दुर्योधन! विशेषतः यहीं हमारे लिये विनाश-सूचक अपशकुन हो रहे हैं। तुम्हारी सेनाके ऊपर जलती हुई उल्काएँ गिर-गिरकर उसे पीड़ा देती हैं। तुम्हारे वाहन (हाथी-घोड़े) अप्रसन्न तथा रोते-से दीखते हैं
viśeṣata ihāsmākaṃ nimittāni vināśane | ulkābhiḥ pradīptābhir bādhyate pṛtanā tava | vāhanāny aprahṛṣṭāni rudantīva viśāmpate rājā duryodhana ||
രാജാ ദുര്യോധന! പ്രത്യേകിച്ച് ഇവിടെ നമ്മുടെ നാശത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ദുർനിമിത്തങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ജ്വലിക്കുന്ന ഉൽക്കകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വീണ് നിന്റെ സൈന്യത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു. നിന്റെ വാഹനങ്ങൾ—കുതിരകളും ആനകളും—ആനന്ദമില്ലാതെ, കരയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു, ഹേ മനുഷ്യാധിപ!
द्रोण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the traditional epic idea that adharma and impending downfall manifest as ominous signs; wise counsel urges leaders to read warnings, restrain pride, and act with discernment rather than blind aggression.
Droṇa addresses King Duryodhana, reporting inauspicious portents: fiery meteors seem to strike the army, and the animals and mounts appear dejected and ‘weeping,’ suggesting imminent calamity for their side.