Shloka 14
कृपकर्णसंवादः
Kṛpa’s Counsel to Karṇa on Deśa-Kāla and Coordinated Strategy
Devanagari script
अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान् । नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदु:,जब मैं संग्रामभूमिमें रणोन्मत्त योद्धाओंका सामना करनेके लिये जाता हूँ, तब उन्हें परास्त किये बिना कभी नहीं लौटता। इसीलिये वीर पुरुष मुझे “विजय” के नामसे जानते हैं
Translation
ഞാൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു യുദ്ധോന്മത്തരായ ദുർദമ യോദ്ധാക്കളെ നേരിടുമ്പോൾ, അവരെ ജയിക്കാതെ ഒരിക്കലും മടങ്ങിവരില്ല; അതുകൊണ്ട് വീരന്മാർ എന്നെ ‘വിജയൻ’ എന്നു അറിയുന്നു.
Word by Word
अभिप्रयामिI go forth / I advance
अभिप्रयामि:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु) + अभि (उपसर्ग)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
संग्रामेin battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यत्when / since (that)
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
युद्धदुर्मदान्those arrogant (mad) in battle
युद्धदुर्मदान्:
Karma
TypeAdjective
Rootयुद्ध-दुर्मद
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अजित्वाwithout conquering / having not defeated
अजित्वा:
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formक्त्वा (अव्यय-भाव), कर्तरि
विनिवर्तामिI return
विनिवर्तामि:
TypeVerb
Rootनि-वृत् (धातु) + वि (उपसर्ग)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, आत्मनेपद
तेनtherefore / by that reason
तेन:
Karana
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगः अव्ययीभाववत्)
माम्me
माम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विजयम्Victory (as a name/appellation)
विजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविजय
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विदुःthey know / they call (me)
विदुः:
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्ण/परोक्श) — प्रचलितार्थे वर्तमानवत्, प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
Speaker
अर्जुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes