Shloka 39
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
राजानं राजपुत्रं वा संवर्णयति य: सदा | अमात्य: पण्डितो भूत्वा स चिरं तिष्ठते प्रिय:,जो बुद्धिमान सचिव सदा राजा अथवा राजकुमारकी प्रशंसा करता रहता है, वही राजाके यहाँ उसका प्रीतिपात्र होकर दीर्घकालतक टिक सकता है
rājānaṃ rājaputraṃ vā saṃvarṇayati yaḥ sadā | amātyaḥ paṇḍito bhūtvā sa ciraṃ tiṣṭhate priyaḥ ||
ധൗമ്യൻ പറഞ്ഞു—രാജാവിനെയോ രാജപുത്രനെയോ സദാ പുകഴ്ത്തി വർണ്ണിക്കുന്ന അമാത്യൻ പണ്ഡിതനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ഭരണാധികാരിക്ക് പ്രിയനായി ദീർഘകാലം തന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിലനിൽക്കും.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
A minister who maintains the ruler’s goodwill through consistently favorable speech—praising the king or the prince—tends to be considered ‘wise’ in courtly terms and can retain influence and position for long. The verse highlights pragmatic political ethics: sustaining trust and harmony at court often determines longevity.
Dhaugya is offering a general observation about how royal courts function: the counsellor who regularly extols the ruler (or heir) becomes dear to them and therefore remains established for a long time. It serves as advice/characterization of ministerial conduct within the Virāṭa-parvan context.