Shloka 5
Virāṭa-parva Adhyāya 25: Kaurava Deliberation and the Search Directive (अन्वेषण-आदेशः)
अथ वै धारतराष्ट्रेण प्रयुक्ता ये बहिश्नरा: | मृगयित्वा बहून् ग्रामान् राष्ट्रीणि नगराणि च,इधर अज्ञातवासकी अवस्थामें पाण्डवोंका पता लगानेके लिये दुर्योधनने जो बाहरके देशोंमें घूमनेवाले गुप्तचर लगा रखे थे, वे अनेक ग्राम, राष्ट्र और नगरोंमें उन्हें दूँढ़कर, जैसा वे देख सकते या पता लगा सकते थे अथवा जिन-जिन देशोंमें छान-बीन कर सकते थे, उन सबमें उसी प्रकार देखभाल करके अपना काम पूरा करके पुनः हस्तिनापुरमें लौट आये
atha vai dhārtarāṣṭreṇa prayuktā ye bahiścarāḥ | mṛgayitvā bahūn grāmān rāṣṭrīṇi nagarāṇi ca |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ (ദുര്യോധനൻ) നിയോഗിച്ച പുറംദേശങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ചാരന്മാർ അനവധി ഗ്രാമങ്ങളും രാജ്യങ്ങളും നഗരങ്ങളും തിരഞ്ഞു. അജ്ഞാതവാസത്തിലുള്ള പാണ്ഡവരുടെ ഏതെങ്കിലും പാത എവിടെയെവിടെ കാണാനോ അറിയാനോ കഴിയുമോ അവിടെയെവിടെ അന്വേഷിച്ച്, ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കി അവർ വീണ്ടും ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how political fear and rivalry lead to surveillance and widespread searching, while implicitly contrasting this with the Pāṇḍavas’ disciplined adherence to their vow of incognito exile. It invites reflection on the ethical costs of suspicion-driven statecraft.
Roaming spies sent by Duryodhana scour many villages, realms, and cities to locate the Pāṇḍavas during their Ajñātavāsa. After investigating as far as possible, they conclude their search and return to report.