Shloka 11
Virāṭa-parva Adhyāya 25: Kaurava Deliberation and the Search Directive (अन्वेषण-आदेशः)
नच विद्यो गता येन पार्था: सुदृढविक्रमा: । मार्गमाणा: पदन्यासं तेषु तेषु तथा तथा,मृगोंसे भरे हुए निर्जन वनमें, जो अनेकानेक वृक्षों और लताओंसे व्याप्त, विविध लताओंकी बहुलता एवं विस्तारसे विलसित तथा नाना गुल्मोंसे समावृत है, घूमकर वहाँके विभिन्न स्थानोंमें अनेक प्रकारसे उनके पदचिह्न हम ढूँढ़ते रहे हैं तथापि वे सुदृढ़ पराक्रमी कुन्तीकुमार किस मार्गसे कहाँ गये? यह नहीं जान सके
Vaiśampāyana uvāca: na ca vidyo gatā yena pārthāḥ sudṛḍha-vikramāḥ | mārgamāṇāḥ pada-nyāsaṃ teṣu teṣu tathā tathā ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—“സുദൃഢവിക്രമികളായ പാർത്ഥർ ഏത് വഴിയിലൂടെ പോയി എന്നത് ഞങ്ങൾക്കറിയാനായില്ല. പല സ്ഥലങ്ങളിലും വീണ്ടും വീണ്ടും അവരുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ തേടിയെങ്കിലും, അവരുടെ ഗതിമാർഗം അജ്ഞാതമായിത്തന്നെ നിന്നു.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even sustained effort and careful observation may fail when circumstances are obscured; the verse highlights human limitation before uncertainty, while still valuing perseverance in seeking truth.
The narrator reports that the searchers repeatedly look for the Pāṇḍavas’ tracks in various places, but cannot determine which path the valorous brothers took.