Shloka 38
Virāṭa-parva Adhyāya 21 — Kīcaka’s clandestine approach and Bhīma’s covert intervention (नर्तनागारे कीचकवध-प्रसङ्गः)
पापात्मा पापभावश्व कामबाणवशानुग: । अविनीतश्न दुष्टात्मा प्रत्याख्यात: पुन: पुन:,यह पापात्मा है; इसके मनमें पापकी ही वासना है। यह कामदेवके बाणोंसे विवश हो रहा है। उद्दण्ड और दुष्टात्मा तो है ही। मैंने बार-बार इसकी प्रार्थना ठुकरायी है
pāpātmā pāpabhāvaś ca kāmabāṇavaśānugaḥ | avinītaś ca duṣṭātmā pratyākhyātaḥ punaḥ punaḥ ||
അവൻ പാപാത്മാവാണ്; പാപഭാവം തന്നെയാണ് അവന്റെ മനസ്സിൽ വസിക്കുന്നത്. കാമബാണങ്ങൾക്ക് കീഴടങ്ങി അവയുടെ നിർബന്ധത്തിന് അനുസരിച്ച് നടക്കുന്നു. അവൻ അഹങ്കാരിയും ദുഷ്ടനും; ഞാൻ അവന്റെ അപേക്ഷകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തള്ളിക്കളഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
भीमसेन उवाच
Educational Q&A
Unrestrained desire (kāma) leads to moral downfall; a person ruled by lust becomes undisciplined and harmful. The verse frames self-control and ethical restraint as essential to dharma, and it justifies firm refusal of repeated improper advances.
Bhīma denounces a man’s repeated, improper pursuit, describing him as sinful, lust-driven, insolent, and wicked. He states that he has repeatedly rejected the man’s requests, emphasizing both the offender’s moral failing and Bhīma’s refusal to enable it.