Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Virata Parva, Shloka 42

द्रौपदी-भीमसेनसंवादः

Draupadī–Bhīmasena Dialogue on Suffering, Kāla, and Daiva

यस्त्रिभिननित्यसम्पन्नो रूपेणास्त्रेण मेधया । सो<श्चबन्धो विराटस्य पश्य कालस्य पर्ययम्‌ ४२ ।।

“രൂപം, ആയുധശക്തി, മേധ—ഈ മൂന്നിലും നിത്യസമ്പന്നനായവൻ തന്നെയാണ് ഇപ്പോൾ വിരാടന്റെ അടുക്കൽ അശ്വബന്ധനായി (കുതിര കെട്ടുന്നവനായി) ഇരിക്കുന്നത്. നോക്കൂ, കാലത്തിന്റെ എത്ര വിപരീതഗതി!”

यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeNumeral
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
नित्यसम्पन्नःalways endowed (with)
नित्यसम्पन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्यसम्पन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
रूपेणby/with beauty, form
रूपेण:
Karana
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Instrumental, Singular
अस्त्रेणby/with weapons (martial skill)
अस्त्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
मेधयाby/with intelligence
मेधया:
Karana
TypeNoun
Rootमेधा
FormFeminine, Instrumental, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वबन्धःhorse-tetherer (one who ties horses)
अश्वबन्धः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्वबन्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
विराटस्यof Virāṭa
विराटस्य:
Adhikarana
TypeProperNoun
Rootविराट
FormMasculine, Genitive, Singular
पश्यsee, behold
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
कालस्यof Time/fate
कालस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Genitive, Singular
पर्ययम्reversal, vicissitude
पर्ययम्:
Karma
TypeNoun
Rootपर्यय
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच