Mahabharata — Virata Parva, Shloka 29
द्रौपदी-भीमसेनसंवादः
Draupadī–Bhīmasena Dialogue on Suffering, Kāla, and Daiva
यदा होन॑ परिवृतं कन्याभिदेदेवरूपिणम् । प्रभिन्नमिव मातडूं परिकीर्ण करेणुनि:
yadā haiva parivṛtaṃ kanyābhir devatārūpiṇam | prabhinnam iva mātaṅgaṃ parikīrṇaṃ kareṇubhiḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—കുന്തീനന്ദനനായ അർജുനൻ ദൈവസദൃശമായ രൂപം ധരിച്ചു, നൃത്തശാലയിൽ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദമദ്ധ്യേ ഇരുന്നു, കന്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മത്സ്യദേശത്തിന്റെ ധനപതിയായ വിരാടരാജന്റെ സേവയിൽ നിലകൊള്ളുന്നതായി ഞാൻ കാണുമ്പോൾ—അവൻ കപോലങ്ങളിൽ നിന്ന് മദധാര ഒഴുകുന്ന, പെൺആനകളാൽ വലയപ്പെട്ട മഹാഗജരാജനെപ്പോലെ പ്രതീതിയാകുന്നു. ആ ദൃശ്യം കണ്ടയുടൻ എന്റെ കാഴ്ച കുലുങ്ങുന്നു; കണ്ണുകളിൽ ഇരുട്ട് പടരുന്നു; ദിശാബോധം നഷ്ടമാകുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the strain of dharma under concealment: a heroic warrior must accept an outwardly incongruent role to keep a vow and protect a larger righteous aim. It also shows how attachment to social expectations can cause inner disorientation when confronted with a dharmic necessity that overturns appearances.
During the Pāṇḍavas’ incognito year in Virāṭa’s court, Arjuna lives as a dance-and-music teacher in a feminine guise. The speaker describes seeing him seated among instruments and surrounded by maidens while serving King Virāṭa, comparing him to a rutting elephant encircled by cow-elephants, and expresses being overwhelmed and losing composure at the sight.