Shloka 11
Virāṭa-parva, Adhyāya 12 — Concealed Service in Matsya and Bhīma’s Arena Victory
युधिष्ठिरस्येव हि दर्शनेन मे समं तवेदं प्रियमत्र दर्शनम् । कथं तु भृत्यै: स विनाकृतो वने वसत्यनिन्द्यो रमते च पाण्डव:,देवोपम पुरुष! यदि यही कार्य तुम्हें प्रिय है, तो बताओ, इसके लिये वेतनरूपसे कितना धन लेनेका तुमने विचार किया है? यह घोड़ोंकी शिक्षाका कार्य तुम्हारे अनुरूप नहीं है। तुम तो राजाकी भाँति शोभा पा रहे हो और मुझे भी अत्यन्त प्रिय लगते हो। आज मुझे तुम्हारा जो यहाँ दर्शन हुआ है, यह राजा युधिष्ठिरके ही दर्शनके समान मुझे अत्यन्त प्रिय है। अहो! सर्वथा प्रशंसाके योग्य पाण्डुनन्दन महाराज युधिष्छिर सेवकोंके बिना वनमें कैसे रहते होंगे और कैसे उनका मन वहाँ लगता होगा?
yudhiṣṭhirasyeva hi darśanena me samaṃ tavedaṃ priyam atra darśanam | kathaṃ tu bhṛtyaiḥ sa vinākṛto vane vasaty anindyo ramate ca pāṇḍavaḥ ||
വിരാടൻ പറഞ്ഞു—“ഇവിടെ നിന്റെ ദർശനം എനിക്ക് യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ ദർശനത്തോളം തന്നെ അതിപ്രിയമാണ്. എന്നാൽ ആ കുറ്റമറ്റ പാണ്ഡവൻ സേവകരില്ലാതെ വനത്തിൽ എങ്ങനെ വസിക്കുന്നു? അവിടെ അവന് എങ്ങനെ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു?”
विराट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dignity of righteous kingship and the ethical admiration it inspires: a truly blameless person remains worthy of reverence even in hardship, and compassion naturally arises when one reflects on the suffering of the virtuous.
King Virāṭa, speaking in the Virāṭa Parva, expresses deep affection and respect upon seeing the disguised Pāṇḍava (contextually connected with Yudhiṣṭhira). He wonders how Yudhiṣṭhira—praised as blameless—can endure forest life without attendants and still find any contentment.