Shloka 6
Nakula’s Reception in Matsya: Appointment as Aśvasūta
Horse-master
स्रग्वी सुकेश: परिधाय चान्यथा शुशोभ धन्वी कवची शरी यथा । आरुह्य यानं परिधावतां भवान् सुतैः समो मे भव वा मया सम:,“तात! तुम शक्ति और धैर्यसे सम्पन्न देवोपम पुरुष हो। तुम्हारी अंगकान्ति श्याम है। तुम तरुण हो और हाथियोंके यूथके अधिपति महान् गजराजके समान शोभा पा रहे हो। तुमने हाथोंमें शंखकी चूड़ियाँ पहनकर उनके ऊपर सोनेके सुन्दर कंगन डाल लिये हैं, वेणी खोलकर केशोंकी लटें छितरा ली हैं तथा कानोंमें कुण्डल धारणकर गलेमें गजरा डाल रखा है। तुम्हारे केश बहुत ही सुन्दर हैं। तुम नारीजनोचित वेश-भूषा धारण करके भी उसके विपरीत धनुष-बाण और कवच धारण करनेवाले वीरके समान शोभा पा रहे हो। तुम रथ आदि वाहनोंपर बैठकर इच्छानुसार भ्रमण करो और मेरे पुत्रोंके अथवा मेरे ही समान होकर रहो
sragvī sukeśaḥ paridhāya cānyathā śuśobha dhanvī kavacī śarī yathā | āruhya yānaṃ paridhāvatāṃ bhavān sutaiḥ samo me bhava vā mayā samaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—“മാല ധരിച്ച് മനോഹരമായ മുടിയോടെ, സ്ത്രീവേഷത്തിലായിരുന്നിട്ടും അവൻ ധനുസ്സേന്തി, കവചം ധരിച്ചു, അമ്പുകളോടെ ഒരു വീരനെപ്പോലെ ദീപ്തനായി. രഥമോ മറ്റേതെങ്കിലും വാഹനമോ കയറി അവൻ ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കട്ടെ; എന്റെ പുത്രന്മാരോടു സമനായിരിക്കട്ടെ—അല്ലെങ്കിൽ എനിക്കുതന്നെ സമനായിരിക്കട്ടെ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that true merit and heroic capability are not negated by outward disguise or unconventional attire; worth should be acknowledged based on conduct and competence, and such a person deserves equal standing and respect within the community.
Vaiśaṃpāyana describes a figure who, despite wearing feminine-style adornments (garland, styled hair), appears splendid like a fully equipped warrior with bow, armor, and arrows, and is invited/allowed to ride about freely and be treated as equal to the speaker’s sons—or even to the speaker himself.