Shloka 3
Nakula’s Reception in Matsya: Appointment as Aśvasūta
Horse-master
त॑ प्रेक्ष्य राजोपगतं सभातले व्याजात् प्रतिच्छन्नमरिप्रमाथिनम् । विराजमान परमेण वर्चसा सुतं महेन्द्रस्य गजेन्द्रविक्रमम्,छटद्मावेशसे अपने स्वरूपको छिपाकर सभाभवनमें आया हुआ वह शत्रुविजयी वीर पुरुष अपने उत्कृष्ट तेजसे प्रकाशित हो रहा था। गजराजके समान बल-विक्रमवाले उस महेन्द्रपुत्र अर्जुनको देखकर राजाने समस्त सभासदोंसे पूछा--“यह कहाँसे आया है? आजसे पहले मैंने कभी इसके विषयमें नहीं सुना है।” राजाके पूछनेपर उन मनुष्योंमेंसे किसीने उस पुरुषको अपना परिचित नहीं बताया। तब राजाने आश्चर्ययुक्त होकर यह बात कहीं--
taṁ prekṣya rājopagataṁ sabhātale vyājāt pratichannam aripramāthinām | virājamānaṁ parameṇa varcasā sutaṁ mahendrasya gajendravikramam ||
സഭാതലത്തിൽ രാജാവിന്റെ സമീപത്ത് എത്തിയ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ—വ്യാജവേഷത്തിൽ സ്വരൂപം മറച്ചിട്ടും ശത്രുമർദകൻ—അവൻ പരമ തേജസ്സോടെ ദീപ്തനായി. ഗജേന്ദ്രസമാന വിക്രമമുള്ള മഹേന്ദ്രപുത്രൻ അർജുനനെ കണ്ട രാജാവ് സഭാസദുകളോട് ചോദിച്ചു: “ഇവൻ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? ഇന്നുവരെ ഞാൻ ഇവനെക്കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടില്ല.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when dharma requires concealment (as during the Pāṇḍavas’ incognito year), true excellence cannot be fully hidden: inner tejas and character reveal themselves, prompting discernment and ethical inquiry rather than rash judgment.
A disguised, unknown warrior enters the royal assembly. Though his identity is hidden, his radiance and enemy-crushing bearing stand out. The king asks the courtiers who he is and where he came from; no one recognizes him, and the king speaks in astonishment.